Shloka 49
धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः
Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation
Devanagari script
संजय उवाच उत्थित: स तु शैनेयो विमुक्त: सौमदत्तिना । खड्गमादाय चिच्छित्सु: शिरस्तस्य महात्मन:,संजय कहते हैं--राजन्! सोमदत्तकुमार भूरिश्रवाके छोड़ देनेपर शिनिपौत्र सात्यकि उठकर खड़े हो गये। फिर उन्होंने तलवार लेकर महामना भूरिश्रवाका सिर काट लेनेका निश्चय किया
Translation
قال سنجيا: «أيها الملك! لما أطلق بهوريشرَفَس، ابن سومَدَتّا، سراحه، نهض ساتْيَكي من نسل شِني ووقف. ثم تناول سيفه وعزم على قطع رأس بهوريشرَفَس، ذلك العظيم الهمة».
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
उत्थितःrisen, having stood up
उत्थितः:
TypeAdjective
Rootउत्-स्था
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शैनेयःthe son of Śini (Sātyaki)
शैनेयः:
Karta
TypeNoun
Rootशैनेय
FormMasculine, Nominative, Singular
विमुक्तःreleased, set free
विमुक्तः:
TypeAdjective
Rootवि-मुच्
FormMasculine, Nominative, Singular
सौमदत्तिनाby the son of Somadatta (Bhūriśravas)
सौमदत्तिना:
Karana
TypeNoun
Rootसौमदत्ति
FormMasculine, Instrumental, Singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
FormAbsolutive (Gerund)
चिच्छित्सुःwishing to cut
चिच्छित्सुः:
TypeAdjective
Rootछिद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
तस्यof him, his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes