Shloka 46
दुर्योधन-कर्ण-संवादः
Duryodhana–Karna Dialogue on Vyūha-bheda and Daiva
यो यः सम नीयते तत्र तं द्रोणो हान्तकोपम: । आदत्त सर्वभूतानि प्राप्ते काले यथान्तक:,जैसे काल आनेपर यमराज समस्त प्राणियोंको ग्रस लेता है, उसी प्रकार कालके समान द्रोणाचार्यने जो-जो वीर उनके सामने पहुँचा, उसे-उसे मौतके हवाले कर दिया
yo yaḥ samānīyate tatra taṃ droṇo hāntakopamaḥ | ādatta sarvabhūtāni prāpte kāle yathāntakaḥ ||
قال سانجيا: «كلُّ من جيء به أمامه هناك، كان دروناآتشاريّا—كالموتِ إذا استشاط غضبًا—يقبض عليه ويصرعه. وكما أنّ يَما، عند حلول الأجل المعيَّن، يأخذ جميع الكائنات الحيّة، كذلك كان دروناآتشاريّا يسلّم إلى الموت كلَّ محاربٍ بلغ حضرته.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the inevitability of death and the power of ‘kāla’ (time/fate): when the destined moment arrives, even great warriors are taken, and on the battlefield Droṇa functions as an instrument of that overwhelming inevitability.
Sañjaya describes Droṇa’s battlefield dominance: any warrior brought into Droṇa’s range is cut down, and Droṇa is compared to Antaka (Death/Yama) who, at the appointed time, takes all beings without exception.