Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

भूरिश्रवसः गर्हा, प्रायोपवेशः, सात्यकिकृतशिरच्छेदः

Bhūriśravas’s Censure, Prāyopaveśa, and Sātyaki’s Beheading

ततो रुक्‍्माड़्दं चाप॑ं विधुन्चानो महारथ: । अभ्ययात्‌ सात्यकिस्तूर्ण पुत्र तव महारथम्‌,तदनन्तर महारथी सात्यकिने सोनेके अंगदसे विभूषित अपने विशाल धनुषको हिलाते हुए तुरंत ही आपके महारथी पुत्र दुर्योधनपर आक्रमण किया

tato rukmāṅgadaṃ cāpaṃ vidhunvāno mahārathaḥ | abhyayāt sātyakis tūrṇaṃ putra tava mahāratham ||

قال سنجيا: ثم إن ساتيَكي، ذلك المقاتل العظيم على العربة، هزَّ قوسه الجبار المزيَّن بأساورٍ من ذهب، وتقدّم مسرعاً ليهاجم ابنَك—أبرزَ فرسانِ عرباتك. وتُبرز الآية زخمَ القتال الذي لا يهدأ، حيث تدفع البسالةُ والعزمُ المحاربين إلى الأمام، وإن كان ثِقَلُ حربِ ذوي القربى مُخيِّماً على كلِّ اندفاعة.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
रुक्माङ्गदंgolden armlet (ornament)
रुक्माङ्गदं:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्माङ्गद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चापंbow
चापं:
Karma
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विधुन्वानःshaking, brandishing
विधुन्वानः:
Karta
TypeVerb
Rootवि + धुन् (धातु) → विधुन्वत् (शतृ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ (present active participle)
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभ्ययात्advanced/attacked, went towards
अभ्ययात्:
TypeVerb
Rootअभि + या (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तवyour
तव:
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
महारथम्the great chariot-warrior (object of attack)
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
D
Duryodhana
B
bow (cāpa)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya resolve and martial duty in the midst of a tragic war: warriors act with speed and determination, yet the larger ethical tension of fighting one’s own kin remains the background against which such valor is displayed.

Sañjaya reports that Sātyaki, brandishing his large bow adorned with golden ornaments, rushes forward to assault Duryodhana, described as Dhṛtarāṣṭra’s great chariot-warrior son.