Shloka 363
भूरिश्रवसः गर्हा, प्रायोपवेशः, सात्यकिकृतशिरच्छेदः
Bhūriśravas’s Censure, Prāyopaveśa, and Sātyaki’s Beheading
समकम्पत दुर्धर्ष: क्षितिकम्पे यथाचल: । शत्रुओंको संताप देनेवाला दुर्धर्ष वीर कृतवर्मा अपने बलवान शत्रु सात्यकिके द्वारा अत्यन्त घायल होकर उसी प्रकार काँपने लगा, जैसे भूकम्पके समय पर्वत हिलने लगता है
samakampata durdharṣaḥ kṣitikampe yathācalaḥ |
قال سانجيا: إن كريتافَرما—ذلك البطل العسير المراس، مُحرقُ أعدائه—لما أُثخن بالجراح على يد خصمه القوي ساتياكي، أخذ يرتجف كالجبل إذا هزّه الزلزال.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of martial pride: even a famed, ‘unassailable’ warrior can be shaken when the results of combat mature. It points to the ethical gravity of war—strength and reputation do not exempt one from pain, reversal, and the consequences of violent action.
Sañjaya reports that Kṛtavarmā, known for tormenting enemies, has been severely injured by Sātyaki and now trembles uncontrollably, compared to a mountain quivering during an earthquake.