Previous Verse
Next Verse

Shloka 316

भूरिश्रवसः गर्हा, प्रायोपवेशः, सात्यकिकृतशिरच्छेदः

Bhūriśravas’s Censure, Prāyopaveśa, and Sātyaki’s Beheading

समेयातां नरव्याप्रौ व्याप्राविव तरस्विनौ । तत्पश्चात्‌ प्रजजलित पावक और वेगशाली व्याप्रोंके समान वे दोनों नरश्रेष्ठ वीर अत्यन्त कुपित हो एक-दूसरेसे भिड़ गये

sameyātāṃ naravyāprāu vyāprāv iva tarasvinau | tatpaścāt prajajvalita-pāvaka-prakhyau vegāḍhyau vyāghrāv iva tau narottamau vīrau atyanta-kupitau parasparaṃ samabhidudruvatuḥ ||

قال سانجيا: تقارب البطلان، وهما من خيرة الرجال، بسرعة وقوة كأنهما نمران عظيمان. ثم ما لبثا—متأجّجين كالنار الموقدة ومدفوعين باندفاعٍ عاصف—أن اندفعا، وقد بلغ بهما الغضب غايته، ليتشابكا في قتالٍ متلاحم.

समेयाताम्let the two come together / let them meet
समेयाताम्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-इ (धातु)
Formलोट् (imperative), 3rd, dual, परस्मैपदम्
नरव्याघ्रौtwo tiger-like men (best of men)
नरव्याघ्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootनरव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, dual
व्याघ्रौtwo tigers
व्याघ्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, dual
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तरस्विनौtwo swift/impetuous ones
तरस्विनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, dual
तत्then, thereafter
तत्:
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
two unnamed warriors (narottamau vīrau)
F
fire (pāvaka)
T
tigers (vyāghra) as simile

Educational Q&A

The verse highlights how unchecked anger and martial momentum can eclipse restraint, turning human conflict into a force likened to fire—suggesting an ethical warning about the destructive escalation of wrath even among the greatest heroes.

Sañjaya describes two leading warriors advancing and then charging into close combat, compared to swift tigers and to blazing fire, emphasizing the intensity and ferocity of their encounter.