Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Duryodhana Seeks Droṇa’s Counsel; Imperative to Protect Jayadratha; Pāñcāla Assault on Duryodhana

ततोर्जुनं वृष्णिवीरस्त्वरितो वाक्यमब्रवीत्‌ । भनुर्विस्फारयात्यर्थमहं ध्मास्यामि चाम्बुजम्‌,तब वृष्णिवीर श्रीकृष्णने तुरंत ही अर्जुनसे कहा--'तुम जोर-जोरसे धनुषको खींचो और मैं अपना शंख बजाऊँगा”

tato 'rjunaṁ vṛṣṇivīras tvarito vākyam abravīt | dhanur visphārayātyartham ahaṁ dhmāsyāmi cāmbujam ||

قال سَنجايا: عندئذٍ خاطب بطلُ آلِ فِرِشْنِي أرجونا على عَجَلٍ قائلاً: «اشدد قوسَك بكل ما أوتيتَ من قوة؛ وأنا سأنفخ في صَدَفتي». وفي خضمّ العبء الأخلاقي للمعركة، ينسّق أمرُ كريشنا بين العزم والإشارة—فيحوّل الشجاعة الفردية إلى فعلٍ منضبطٍ موافقٍ للواجب الذي اختاراه في الحرب.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिक)
Formअव्यय
अर्जुनम्Arjuna (as object)
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वृष्णि-वीरःthe hero of the Vrishnis (Krishna)
वृष्णि-वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष्णि + वीर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वरितःhastened, quickly
त्वरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरित (कृदन्त; √त्वर्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्a speech, words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Root√ब्रू
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
धनुःthe bow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विस्फारयstretch (it), draw (the bow)
विस्फारय:
Karma
TypeVerb
Root√स्फार् (वि + caus.)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन
अत्यर्थम्exceedingly, very strongly
अत्यर्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अत्यर्थ-प्रातिपदिक)
Formअव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
ध्मास्यामिI shall blow
ध्मास्यामि:
Karta
TypeVerb
Root√ध्मा
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
अम्बुजम्the conch named Ambuja
अम्बुजम्:
Karma
TypeNoun
Rootअम्बुज
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
K
Kṛṣṇa (Vṛṣṇivīra)
B
bow (dhanuḥ)
C
conch (śaṅkha/ambuja)

Educational Q&A

Focused action under righteous commitment: Kṛṣṇa directs Arjuna to exert full strength while he provides the battle-signal. The verse highlights disciplined coordination—courage guided by clear instruction—so that force is not mere impulse but purposeful duty in a grave ethical setting.

Sañjaya narrates that Kṛṣṇa urgently addresses Arjuna, telling him to draw his bow powerfully, while Kṛṣṇa himself will blow the conch as a signal. It is a moment of immediate battlefield preparation and synchronized action.