Shloka 31
धर्मराजस्य चिन्ता, भीमसेनप्रेषणम्, द्रोणानीकप्रवेशप्रयत्नः
Yudhiṣṭhira’s Anxiety and the Dispatch of Bhīma; Attempted Breakthrough into Droṇa’s Formation
जैसे क्रोधमें भरे हुए यमराजको रोकना असम्भव है, उसी प्रकार आगे बढ़ते हुए समस्त शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ महाबाहु अर्जुनको आपके सैनिक रोक न सके ।। विद्राव्य तु ततः सैन्यं पाण्डव: शत्रुतापन: । यथा मृगगणान् सिंह: सैन्धवार्थे व्यलोडयत्,जैसे सिंह मृगोंके झुंडको खदेड़ता हुआ उन्हें मथ डालता है, उसी प्रकार शत्रुओंको संताप देनेवाले पाण्डुकुमार अर्जुन आपकी सेनाको खदेड़-खदेड़कर मारने और मथने लगे
sañjaya uvāca | vidrāvya tu tataḥ sainyaṃ pāṇḍavaḥ śatrutāpanaḥ | yathā mṛgagaṇān siṃhaḥ saindhavārthe vyaloḍayat ||
قال سانجايا: ثم إنّ الباندافي—مُحْرِقَ الأعداء—لما أوقع جيشك في الفرار، أخذ يسحقه ويبدّده من أجل سايندهافا، كما يطرد الأسد قطيع الظباء ويمزّقه. وفي هذه اللحظة يبرز السرد ثِقَلَ الضغط الأخلاقي في الحرب: فقوة أرجونا الكاسحة ليست غضبًا مجردًا، بل مطاردةٌ مركّزة تمليها الدارما والواجب، غايتها إنقاذ المهدَّد والردّ على خرقٍ جسيمٍ لأخلاق ساحة القتال.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights purposeful force guided by duty: Arjuna’s ferocity is portrayed as disciplined and goal-oriented—directed toward confronting Saindhava (Jayadratha) after a grave provocation—illustrating how, in the epic’s war-ethics, righteous intent and responsibility frame even overwhelming violence.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna routs the Kaurava forces and devastates them while advancing with a single objective: reaching Saindhava (Jayadratha). The poet intensifies the scene through the lion-versus-deer simile to convey the imbalance of power and the panic in the ranks.