Shloka 60
Kṛṣṇa-vīrya-kathana
Dhṛtarāṣṭra’s appraisal of Vāsudeva’s deeds
य: पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् | समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद् रथात्,जिसने काशीपुरीमें काशिराजके महारथी पुत्रको, जो स्त्रियोंके प्रति आसक्त था, समरभूमिमें भल्ल नामक बाणद्दवारा रथसे मार गिराया; जो कुन्तीकुमारोंकी गुप्त मन्त्रणाको सुरक्षित रखनेवाला तथा दुर्योधनका अनर्थ करनेके लिये उद्यत रहनेवाला है तथा जिसकी उत्पत्ति द्रोणाचार्यके वधके लिये हुई है; वह महाधनुर्धर धृष्टद्युम्न जब रणक्षेत्रमें योद्धाओंको अपने बाणोंकी अग्निसे चलाता और सब ओरसे सारी सेनाको विदीर्ण करता हुआ द्रोणाचार्यके सम्मुख आ रहा था, उस समय किन शूरवीरोंने उसे रोका था?
yaḥ putraṃ kāśirājasya vārāṇasyāṃ mahāratham | samare strīṣu gṛdhyantaṃ bhallena apāharad rathāt ||
قال فايشَمبايانا: «ذاك الذي أسقط من عَرَبته بسهمٍ من نوع “بهلّا” المحاربَ العظيم على العربة—ابنَ ملك كاشي—في فاراناسي، وهو يقاتل في قلب المعركة بعقلٍ متعلّقٍ بالنساء: ذلك هو دْهْرِشْتَدْيُومْنَ، الرامي الجليل، حارسُ مشورة الباندافا السرّية، الدائمُ العزم على إنزال الهلاك بدوريودhana، والمولودُ لقتل درونا. فلما اندفع نحو دروناآتشاريّا، يلهبُ المقاتلين بنار سهامه ويمزّقُ الجيش من كل جانب، فأيُّ الأبطال كانوا يومئذٍ من كفّوا اندفاعه؟»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly contrasts disciplined warrior-duty with moral distraction: a fighter “greedy for women” is portrayed as ethically compromised, while Dhṛṣṭadyumna is framed as purpose-born and strategically steadfast—suggesting that uncontrolled kāma undermines kṣatriya dharma, whereas focused intent and responsibility shape decisive action in war.
Vaiśampāyana identifies Dhṛṣṭadyumna by recalling a prior feat (toppling the Kāśī king’s son with a bhalla-arrow) and by his strategic role for the Pāṇḍavas. He then sets the scene: Dhṛṣṭadyumna advances toward Droṇa, cutting through the army, and the narration turns into a question—who among the heroes managed to stop or check his advance?