Shloka 5
Duryodhana’s Anxiety, Bhīṣma’s Reassurance, and Renewed Mobilization (दुर्योधनचिन्ता–भीष्मप्रत्याश्वासन–सेनानिर्गमनम्)
सोअचन्यत् कार्मुकमादाय वेगवान् क्रो धमूर्च्छित: । अमृष्यमाण: पार्थेन कार्मुकच्छेदमाहवे,राजन! युद्धमें अर्जुनके द्वारा अपने धनुषका काटा जाना अअश्वत्थामाको सहन नहीं हुआ। उस वेगशाली वीरने क्रोधसे मूर्च्छित होकर तुरंत ही दूसरा धनुष ले नब्बे पैने बाणोंद्वारा अर्जुनको और सत्तर श्रेष्ठ सायकोंद्वारा श्रीकृष्णको घायल कर दिया
sa cānyat kārmukam ādāya vegavān krodha-mūrcchitaḥ | amṛṣyamāṇaḥ pārthena kārmuka-cchedam āhave rājann |
قال سانجيا: وقد استبدّ به الغضب حتى فقد زمام نفسه، تناول ذلك المحارب السريع قوسًا آخر. يا أيها الملك، إذ لم يطق أن يُقطَع قوسه في المعركة على يد بارثا (أرجونا)، تهيّأ للانتقام—فدفعه سخطه إلى عنفٍ متجدّد بدلًا من كبح النفس.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger (krodha) can eclipse discernment: instead of measured kshatriya restraint, the warrior’s inability to tolerate humiliation (his bow being cut) drives immediate retaliation. It implicitly contrasts mastery of self with being mastered by emotion.
Sanjaya reports to King Dhritarashtra that a warrior, furious after Arjuna cut his bow in battle, quickly takes up another bow, his anger fueling renewed aggression and escalation in the fight.