Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

गदां विनिहतां दृष्टवा पार्षतः शत्रुतापन: । द्रोणाय शक्ति चिक्षेप सर्वपारशवीं शुभाम्‌,अपनी गदाको निष्फल हुई देख शत्रुओंको संताप देनेवाले धृष्टद्युम्नने द्रोणके ऊपर पूर्णतः लोहेकी बनी हुई सुन्दर शक्ति चलायी

sañjaya uvāca | gadāṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā pārṣataḥ śatrutāpanaḥ | droṇāya śaktiṃ cikṣepa sarvapārśavīṃ śubhām ||

قال سنجيا: فلما رأى دريشتاديومنَ أن صولجانه قد أُبطل أثره، وهو ابن بريشاتا مُعذِّب الأعداء، قذف على درونا رمحًا بهيًّا (شَكتي) مصنوعًا كله من الحديد. وفي أخلاق الواجب القتالي التي لا تعرف التراخي، إذا خاب سلاحٌ انتقل المحارب إلى غيره، ودفع القتال بلا تردد في وجه معلّمٍ وقائدٍ مهيب.

गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular
विनिहताम्struck down / rendered ineffective
विनिहताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-नि-हन्
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
पार्षतःthe son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Nominative, Singular
शत्रुतापनःscorcher of enemies
शत्रुतापनः:
Karta
TypeAdjective
Rootशत्रुतापन
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रोणायto/at Drona
द्रोणाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Dative, Singular
शक्तिम्spear/javelin
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
चिक्षेपthrew / hurled
चिक्षेप:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
सर्वपारशवीम्wholly made of iron
सर्वपारशवीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वपारशवी
FormFeminine, Accusative, Singular
शुभाम्beautiful/auspicious
शुभाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhrishtadyumna (Pārṣata)
D
Drona
M
mace (gadā)
S
spear/javelin (śakti)

Educational Q&A

The verse highlights the battlefield ethic of steadfastness and adaptability: when a chosen means fails, a warrior committed to his duty promptly adopts another means. It also reflects the uncompromising nature of kṣatriya-dharma in war, where resolve and tactical flexibility are prized even against revered figures like a teacher-commander.

Dhrishtadyumna sees that his mace attack has been neutralized. He then switches weapons and hurls a splendid, all-iron spear (śakti) at Drona, as Sanjaya continues narrating the intense combat.