Shloka 41
भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः
Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation
तोमरं च द्विधा चक्रे क्षुरप्रेणानिलात्मज: । पट्टिशं च त्रिभि्णिश्विच्छेद तिलकाण्डवत्,परंतु वायुपुत्र भीमसेनने एक क्षुरप्रसे जयद्रथके चलाये हुए तोमरके दो टुकड़े कर दिये; फिर तीन बाण मारकर पट्टिशको तिलके डंठलके समान टूक-टूक कर डाला
sañjaya uvāca | tomaraṃ ca dvidhā cakre kṣurapreṇānilātmajaḥ | paṭṭiśaṃ ca tribhir iṣubhiś ciccheda tilakāṇḍavat ||
قال سَنجايا: إن ابن إله الريح (بهيمسينا) شطرَ الرمحَ (تومارا) إلى نصفين بسهمٍ ذي نصلٍ حادّ كالموسى؛ ثم بثلاثة سهامٍ قطّعَ الفأسَ الحربيَّ (پَطّيشا) إربًا، كما يُقطع ساقُ نباتِ التيلاكا. ويُبرز هذا المشهد عزمَ بهيما الضاري وانضباطَه القتالي—فهو يلقى الأسلحةَ القاتلة لا بالغضب وحده، بل بمهارةٍ مضبوطة وغايةٍ لا تتزعزع.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid violent conflict, the text highlights disciplined prowess: a warrior’s duty is carried out through steadiness, precision, and mastery over impulse—strength guided by control rather than mere fury.
Sañjaya reports that Bhīma counters incoming weapons by expertly severing them mid-flight: he splits a tomara with a razor-headed arrow and then chops a paṭṭiśa into fragments with three arrows, likened to cutting a thin plant-stalk.