Shloka 16
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
तस्योपदेशं वक्ष्यामि यथावत् तन्निबोध मे । यैद्वरिश्षारयन्नित्यं पश्यत्यात्मानमात्मनि,मैं उसका यथावत् उपदेश करता हूँ। मनोनिग्रहके जिन उपायोंद्वारा चित्तको इस शरीरके भीतर ही वशीभूत एवं अन्तर्मुख करके योगी अपने नित्य आत्माका दर्शन करता है, उन्हें मुझसे श्रवण करो
tasyopadeśaṁ vakṣyāmi yathāvat tan nibodha me | yair dhāraṇābhiḥ sadā yuktaḥ paśyaty ātmānam ātmani ||
قال البراهمن: «سأعلّمك الآن هذه الوصية كما ينبغي أن تُفهم—فأصغِ إليّ جيدًا. فبتلك الرياضات من الإمساك الباطني والكفّ، التي بها يداوم اليوغي على المران، يردّ الذهن إلى الداخل، ويُخضعه داخل هذا الجسد نفسه، ويشاهد الآتمان الأزلي حاضرًا في الآتمان.»
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a disciplined method of inner practice: through steady concentration (dhāraṇā) and restraint, the yogin turns the mind inward and realizes the eternal Self, perceiving the Self within the Self rather than seeking fulfillment externally.
A brāhmaṇa speaker begins a formal instruction, asking the listener to attend carefully. He signals that he will explain the practical means by which a yogin controls the mind and attains direct inner vision of the Self.