Shloka 21
Ruru’s Lament and the Lifespan Exchange for Pramadvarā (रुरु–प्रमद्वरा आयुर्विभागः)
स कदाचिद् वन विप्रो रुरुरभ्यागमन्महत् । शयानं तत्र चापश्यद् डुण्डुभं वयसान्वितम्,एक दिनकी बात है, ब्राह्मण रुक किसी विशाल वनमें गया, वहाँ उसने डुण्डुभ जातिके एक बूढ़े साँपको सोते देखा
sa kadācid vanaṃ vipro rurur abhyāgaman mahat | śayānaṃ tatra cāpaśyad ḍuṇḍubhaṃ vayasānvitam ||
وذات مرة دخل البراهمن رورو غابةً شاسعة. فرأى هناك حيّةً هرِمةً من صنف «دوندوبها» مضطجعةً نائمة—لقاءً يمهّد للتأمل في كيف ينبغي أن يُعامَل حتى ما يبدو عاجزًا من الكائنات، وما العواقب التي تترتب على سلوك المرء.
धर्मराज उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a situation meant to test dharma: how one responds to a vulnerable being (here, an old sleeping serpent) can reveal one’s ethical disposition and lead to significant consequences.
Ruru, a Brahmin, enters a great forest and notices an aged Dundubha serpent lying asleep there, marking the beginning of an encounter that will develop into a moral episode.