Shloka 58
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
कालेन महता पश्चात् कालधर्ममुपेयिवान् | कारयित्वा त्वनशनं सदार: स्वर्गमाप्तवान्,वैशम्पायनजी कहते हैं--नृपश्रेष्ठ) तदनन्तर पूरुका राज्याभिषेक करनेके पश्चात् राजा ययातिने अपनी पत्नियोंके साथ भृगुतुंग पर्वतपर जाकर सत्कर्मोंका अनुष्ठान करते हुए वहाँ बड़ी भारी तपस्या की। इस प्रकार दीर्घकाल व्यतीत होनेके बाद स्त्रियोंसहित निराहार व्रत करके उन्होंने स्वर्गलोक प्राप्त किया
kālena mahatā paścāt kāladharmam upeyivān | kārayitvā tv anaśanaṁ sadāraḥ svargam āptavān |
قال فايشَمبايانا: وبعد زمن طويل بلغ ناموس الزمان—الموت. وقد أخذ بنذر الأَنَشَنَة، أي الصوم حتى مفارقة الحياة، ومعه زوجاته، فبلغ السماء.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Time (kāla) is inescapable, and a righteous life culminates in accepting mortality with discipline and detachment. The verse presents a dharmic closure: renunciation and self-control at life’s end, rather than fear or grasping.
After many years, the king (contextually Yayāti) reaches his destined end. He undertakes anaśana (a fasting vow) and, together with his wives, departs the world and attains Svarga.