Shloka 29
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
पशुवच्चैव तान् पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् । कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकस:,अपने इन्द्रत्वकालमें पराक्रमी नहुषने महर्षियोंको पशुकी तरह वाहन बनाकर उनकी पीठपर सवारी की थी। उन्होंने तेज, तप, ओज और पराक्रमद्वारा समस्त देवताओंको तिरस्कृत करके इन्द्रपदका उपभोग किया था। राजा नहुषने छ: प्रियवादी पुत्रोंको जन्म दिया, जिनके नाम इस प्रकार हैं--यति, ययाति, संयाति, आयाति, अयति और ध्रुव। इनमें यति योगका आश्रय लेकर ब्रह्मभूत मुनि हो गये थे
vaiśampāyana uvāca | paśuvac caiva tān pṛṣṭhe vāhayāmāsa vīryavān | kārayāmāsa cendratvam abhibhūya divaukasaḥ ||
قال فايشَمبايانا: في الزمن الذي استأثر فيه بسيادة إندرا، جعل نَهُوشَ الجبّارُ الرِّشيين العظام يحملونه على ظهورهم كأنهم دوابُّ حمل. وبعد أن قهر سكان السماء، أذاق نفسه مقام إندرا—وهي حادثة تُبرز كيف أن الغرور المولود من السلطان قد يحوّل السلطة المقدسة إلى قهرٍ ويستدعي السقوط الأخلاقي.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and status, even when divinely obtained, become adharma when used to humiliate the virtuous; Nahusha’s forcing seers to serve as beasts illustrates how pride corrupts authority and sets the stage for inevitable downfall.
During Nahusha’s tenure in Indra’s position, he subdues the gods and compels the great sages to carry him on their backs, treating them like animals—an act of overreach that marks his moral decline.