Shloka 3
Kalmāṣapāda’s Encounter with Śakti and the Escalation of the Vasiṣṭha–Viśvāmitra Feud (कल्माषपाद–शक्ति प्रसङ्गः)
तस्या वायुर्नदीतीरे वसन॑ व्यहरत् तदा । अपकृष्टाम्बरां दृष्टवा तामृषिश्चकमे तदा,जब नदीके तटपर खड़ी हो वह वस्त्र बदलने लगी, उस समय वायुने उसकी साड़ी उड़ा दी। वस्त्र हट जानेसे उसे नग्नावस्थामें देखकर महर्षिने उसे प्राप्त करनेकी इच्छा की
tasyā vāyur nadītīre vasan vyaharat tadā | apakṛṣṭāmbarāṃ dṛṣṭvā tām ṛṣiś cakame tadā ||
وبينما كانت على ضفة النهر تبدّل ثيابها، حملت الريحُ في تلك اللحظة لباسَها. فلما رآها وقد انكشف عنها الرداء، تولّد في قلب الناسك شوقٌ إلى امتلاكها. ويصوغ هذا البيت توترًا أخلاقيًّا: حادثٌ خارجيّ (الريح) يغدو مناسبةً لزلّةٍ باطنية (شهوةٌ غيرُ مكبوحة)، مؤكّدًا وجوبَ ضبط النفس حتى حين تستفزّ الظروفُ الإغواء.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts an accidental external event with a deliberate internal response: even if circumstances expose someone to temptation, dharma requires restraint and purity of intention; desire arising from another’s vulnerability is ethically blameworthy.
A woman is at the riverbank changing clothes; the wind blows her garment away. A sage sees her thus exposed and becomes desirous of obtaining her.