Shloka 25
Kalmāṣapāda’s Encounter with Śakti and the Escalation of the Vasiṣṭha–Viśvāmitra Feud (कल्माषपाद–शक्ति प्रसङ्गः)
Devanagari script
ब्राह्मण उवाच एवमुक्तो हि पाज्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता । उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठो द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम्,आगन्तुक ब्राह्मण कहता है--बुद्धिमान् भरद्वाज-नन्दन द्रोणके यों कहनेपर अस्त्रवेत्ताओंमें श्रेष्ठ पंचाल-नरेश द्रुपदने विप्रवर द्रोणसे इस प्रकार कहा--
Translation
قال البراهمن: لما قال درونا، ابن بهارادفاجا الحكيم، ذلك القول، تكلّم دروبادا ملك البانشالا—وهو أبرع العارفين بفنون السلاح—مخاطبًا درونا، أفضلَ البراهمة، على هذا النحو.
Word by Word
ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been addressed/said to
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पाञ्चाल्यःthe Panchala king (Drupada)
पाञ्चाल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
भारद्वाजेनby Bharadvaja (i.e., Drona, son of Bharadvaja)
भारद्वाजेन:
Karana
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Instrumental, Singular
धीमताwise
धीमता:
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अस्त्रविदाम्of the knowers of weapons
अस्त्रविदाम्:
TypeNoun
Rootअस्त्रविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणसत्तमम्the best of Brahmins
ब्राह्मणसत्तमम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मणसत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes