Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Ādi Parva, Adhyāya 146 — Brāhmaṇī’s counsel on grief, duty, and protection of children

तैर्वृतः पुरुषव्याप्रो धर्मराजो युधिष्ठिर: । विबभौ देवसंकाशो वज्रपाणिरिवामरै:,उनसे घिरे हुए पुरुषसिंह धर्मराज युधिष्ठिर, जो देवताओंके समान तेजस्वी थे, इस प्रकार शोभा पा रहे थे मानो देवमण्डलीके बीच साक्षात्‌ वजपाणि इन्द्र हों

vaiśampāyana uvāca |

tair vṛtaḥ puruṣavyāghro dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

vibabhau devasaṅkāśo vajrapāṇir ivāmaraiḥ ||

قال فايشَمبايانا: وقد أحاطوا به، أشرق يودهيشثيرا—أسد الرجال، الملك المتمسّك بالدارما—بضياء كضياء الآلهة، كأنه إندرا نفسه، حامل الصاعقة (الفَجْرَة)، في وسط جموع الخالدين. ويؤكد البيت أن القيادة الراشدة تكتسب بهاءً أخلاقياً حين يعضدها الرفاق الجديرون ويجلّونها.

तैःby them
तैः:
Karana
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत (√वृ, आवरणे/वरणे)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषव्याघ्रःtiger among men
पुरुषव्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजःking of dharma (Dharmaraja)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
विबभौshone, appeared splendid
विबभौ:
Karta
TypeVerb
Root√भा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
देवसंकाशःgod-like, resembling the gods
देवसंकाशः:
Karta
TypeAdjective
Rootदेवसंकाश
FormMasculine, Nominative, Singular
वज्रपाणिःVajra-handed (Indra)
वज्रपाणिः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्रपाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अमरैःby/among the immortals (gods)
अमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमर
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
I
Indra (Vajrapāṇi)
A
Amaras (the gods/immortals)
V
Vajra (thunderbolt)

Educational Q&A

The verse conveys that dharmic rule is not merely a private virtue: when a righteous king is supported and honored by his companions, his moral authority becomes visibly manifest—described poetically as a god-like radiance. Ethical leadership is portrayed as something that naturally attracts respect and creates collective harmony.

Vaiśampāyana describes Yudhiṣṭhira being surrounded by others (his attendants/companions), and in that assembly he appears exceptionally splendid. The poet heightens the scene through a simile: Yudhiṣṭhira among his circle looks like Indra, thunderbolt in hand, among the gods.