Shloka 43
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
उष्णमश्रु विमुड्चन्तस्तं विहाय महीपतिम् । ययुर्नागपुरं तूर्ण सर्वमादाय तद् धनम्,उस समय नेत्रोंसे गरम-गरम आँसुओंकी धारा बहाते हुए वे सेवक राजा पाण्डुको छोड़कर और बचा हुआ सारा धन लेकर तुरंत हस्तिनापुरको चले गये
uṣṇam aśru vimuñcantas taṃ vihāya mahīpatim | yayur nāgapuraṃ tūrṇaṃ sarvam ādāya tad dhanam ||
قال فايشَمبايانا: ذارفين دموعًا حارّة، ترك الخدم ذلك الملك وراءهم، وأخذوا ما بقي من المال كله، وأسرعوا من فورهم إلى ناغابورا (هستينابورا). ويُبرز المشهد حزنهم وواجبهم: فحتى في النواح عليهم أن يصونوا ممتلكات الملك ويعودوا إلى العاصمة ليبلّغوا الخبر ويحفظوا استمرارية المملكة.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in practice: personal sorrow does not cancel responsibility. Even while grieving, the attendants act to safeguard the king’s property and ensure proper reporting and continuity of royal order.
After leaving King Pāṇḍu behind, the attendants weep intensely and then quickly depart for Nāgapura/Hastināpura, taking the remaining wealth with them—signaling a transition back to the capital and the next phase of events.