Shloka 34
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा यं सर्व ऋषयो विदु: । विश्वेदेवास्तथादित्या वसवो<5थाश्विनावपि,जिन्हें मत्स्य-कूर्म आदि अवतारोंके रूपमें सभी ऋषि-मुनि जानते हैं, वे अप्रमेयात्मा विष्णुरूप पुरुष और उनकी विभूतिरूप विश्वेदेव, आदित्य, वसु एवं अश्विनीकुमार आदि भी क्रमश: प्रकट हुए हैं
puruṣaś cāprameyātmā yaṃ sarva ṛṣayo viduḥ | viśvedevās tathādityā vasavo 'thāśvināv api ||
ذلك «البوروشا» الأسمى، الذي تتجاوز حقيقته كل قياسٍ وتعريف—والذي يعرفه جميع الحكماء—قد تجلّى؛ ومعه تجلّت «الفيشفيديفات» (Viśvedevas) و«الأديتيّات» (Ādityas) و«الفاسوات» (Vasus) وكذلك التوأمان «أشفين» (Aśvins) على الترتيب. ويجعل المقطع الإلهيَّ أصلَ آلهة الفيدا وأساسَها، مؤكّدًا أن الكثرة ليست إلا تجلياتٍ للبوروشا الواحد الذي لا يُقاس.
Educational Q&A
The verse presents the Supreme Person as 'aprameya'—beyond measurement and full conceptual grasp—while portraying the well-known Vedic deity-groups (Viśvedevas, Ādityas, Vasus, Aśvins) as manifestations associated with that supreme reality. It encourages a unifying theological vision: many divine forms, one ultimate ground.
Within the opening cosmological framing of the epic, the text enumerates divine classes and situates them in relation to the Supreme Person known to the Ṛṣis. The narrative function is to establish sacred authority and a cosmic backdrop before the human history of the Bhāratas unfolds.