Shloka 33
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
प्राचेतसस्तथा दक्षो दक्षपुत्राश्च॒ सप्त वै । ततः प्रजानां पतय: प्राभवन्नेकविंशति:,उस अण्डसे ही प्रथम देहधारी, प्रजापालक प्रभु, देवगुरु पितामह ब्रह्मा तथा रुद्र, मनु, प्रजापति, परमेष्ठी, प्रचेताओंके पुत्र, दक्ष तथा दक्षके सात पुत्र (क्रोध, तम, दम, विक्रीत, अंगिरा, कर्दम और अश्व) प्रकट हुए। तत्पश्चात् इक्कीस प्रजापति (मरीचि आदि सात ऋषि और चौदह मनु)- पैदा हुए
prācetasas tathā dakṣo dakṣaputrāś ca sapta vai | tataḥ prajānāṁ patayaḥ prābhavann ekaviṁśatiḥ ||
ثم ظهر براچيتاسا (Prācetasa، ابن البراچيتاس) وداكشا (Dakṣa)، ومعهما أبناء داكشا السبعة. وبعد ذلك نهض الواحد والعشرون من سادة الخلائق (Prajāpatis)، وُصفوا بأنهم أسلافٌ أُنيط بهم تنظيم الكائنات وحمايتها وضمان استمرارها. ويُبرز المقطع أن السلطان ليس قوةً مجردة، بل هو رعايةٌ وأمانةٌ على الحياة وعلى النظام الاجتماعي-الكوني.
Educational Q&A
The verse frames cosmic and social beginnings as a lineage of entrusted responsibility: the ‘lords of creatures’ arise to generate and safeguard life. Authority is implicitly ethical—meant for prajā-pālana (care and governance of beings), not self-serving domination.
In the opening genealogical-cosmogonic account of Ādi Parva, the text lists successive progenitors: Prācetasa and Dakṣa appear, then Dakṣa’s seven sons, and thereafter the twenty-one Prajāpatis who continue the work of creation and ordering of beings.