Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Śrāddha-Kāla-Nirṇaya: Proper Times, Nakṣatra Fruits, Tīrtha Merit, and Offerings for Ancestral Rites

अजैकपादे कुप्यं स्यादहिर्बुध्ने गृहं शुभम् / रेवत्यां बहवो गावो ह्यश्विन्यां तुरगांस्तथा / याम्ये ऽथ जीवनं तत् स्याद्यदि श्राद्धं प्रयच्छति

ajaikapāde kupyaṃ syādahirbudhne gṛhaṃ śubham / revatyāṃ bahavo gāvo hyaśvinyāṃ turagāṃstathā / yāmye 'tha jīvanaṃ tat syādyadi śrāddhaṃ prayacchati

من قدّم شْرادْدها في نكشترة «أجايكابادا» نال الأواني والأدوات؛ وفي «أهيربودهنيا» نال بيتًا مباركًا. وفي «ريفَتي» ينال أبقارًا كثيرة؛ وفي «أشفِني» ينال خيولًا كذلك. وفي «يامْيا» ينال الحيوية ودوام الحياة—إذا أُعطي الشْرادْدها على الوجه المشروع.

ajaika-pādein (the nakṣatra) Ajaikapāda
ajaika-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaja (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (nakṣatra-name), सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (समाहार/नामधातु-रूपेण): ‘ajaikaḥ pādaḥ’ (proper name)
kupyāmbase metal/utensils (copper etc.)
kupyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkupya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; object/result
syātwould be / would occur
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ahiḥ-budhnein (the nakṣatra) Ahirbudhna
ahiḥ-budhne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootahi (प्रातिपदिक) + budhna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (nakṣatra-name), सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी): ‘aher budhnaḥ’ (proper name)
gṛhamhouse
gṛham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदik)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; object/result
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; agrees with gṛham
revatyāmin (the nakṣatra) Revatī
revatyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrevatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (nakṣatra-name), सप्तमी (7th), एकवचन; locative
bahavaḥmany
bahavaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; agrees with gāvaḥ
gāvaḥcows
gāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; subject (implied ‘syuḥ’)
hiindeed
hi:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (निपात)
aśvinyāmin (the nakṣatra) Aśvinī
aśvinyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaśvinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (nakṣatra-name), सप्तमी (7th), एकवचन; locative
turagānhorses
turagān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootturaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; object (things obtained)
tathālikewise
tathā:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; adverb
yāmyein (the nakṣatra) Yāmya
yāmye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyāmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (nakṣatra-name), सप्तमी (7th), एकवचन; locative
athathen, moreover
atha:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle
jīvanamlivelihood, life
jīvanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjīvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; object/result
tatthat
tat:
Anuvāda/Prayojya (अनुवाद)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; demonstrative pronoun
syātwould be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
yadiif
yadi:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; conditional conjunction
śrāddhamśrāddha offering/rite
śrāddham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of prayacchati
prayacchatigives, offers
prayacchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yam (धातु) with preverb pra- (प्र + √यम्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Sūta (narrator) recounting the Kurma Purana’s dharma-teaching on Śrāddha fruits (as taught in the Kurma Purana dialogue tradition)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Ś
Śrāddha
P
Pitṛs
N
Nakṣatras (Ajaikapāda, Ahirbudhnya, Revatī, Aśvinī, Yāmya)

FAQs

This verse is not an Ātman-metaphysics passage; it teaches karma-phala within Pitṛ-dharma—how properly offered Śrāddha yields specific worldly supports (home, cattle, horses) and even life-extension, reinforcing dharmic causality rather than direct non-dual exposition.

No formal yoga technique is taught here; the practice is ritual discipline (niyama-like observance) through Śrāddha aligned with auspicious lunar mansions, a Kurma Purana dharma framework that complements (but is distinct from) Pāśupata/Yoga teachings found elsewhere.

The verse does not explicitly mention Shiva–Vishnu unity; it reflects the Purana’s broader synthesis by prioritizing dharma (Śrāddha for Pitṛs) as universally efficacious, a shared religious ground across Śaiva and Vaiṣṇava observance.