Shloka 35
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
मुख्यसर्गे तदोद्भूतं दृष्ट्वा ब्रह्मात्मसंभवः / अप्रती तमनाः सोथ तदोत्पत्तिममन्यत
Transliteration
mukhyasarge tadodbhūtaṃ dṛṣṭvā brahmātmasaṃbhavaḥ / apratī tamanāḥ sotha tadotpattimamanyata
Translation
فلما رأى ما انبثق في الخلق الأوّل، لم يطمئن قلب براهما المولود من الآتمان؛ فعدَّ تلك النشأة غير لائقة.
Word by Word
मुख्यसर्गेin the primary creation
मुख्यसर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख्य + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (उद्भूतम् इति पदस्य कर्म)
उद्भूतम्arisen/produced
उद्भूतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + भू (धातु) → उद्भूत (कृदन्त-क्त)
Formक्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल (having seen)
ब्रह्मात्मसंभवःBrahmā, born of the Self
ब्रह्मात्मसंभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + आत्मन् + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
अप्रतीunaware
अप्रती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (unaware/not understanding)
तमनाःdark-minded
तमनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतमस् + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (dark-minded)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ (particle: then)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (उत्पत्तिम् इति पदस्य विशेषण)
उत्पत्तिम्origin/production
उत्पत्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अमन्यतthought/considered
अमन्यत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद