Shloka 173
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
तच्चैकसप्ततिगुणं परिवृत्तं तु साधिकम् / मनोरेतमधीकारं प्रोवाच भगवान्प्रभुः
Transliteration
taccaikasaptatiguṇaṃ parivṛttaṃ tu sādhikam / manoretamadhīkāraṃ provāca bhagavānprabhuḥ
Translation
وقد بيّن أنه قد ازداد أكثر من إحدى وسبعين مرة؛ ثم أعلن البهاغافان، الربّ السيد، هذا التكليف المقدّس لمنو.
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
एक-सप्तति-गुणम्seventy-onefold
एक-सप्तति-गुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक) + सप्तति (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (adjective) ‘गुण’ उपपद-तत्पुरुषः (numerical-determinative)
परिवृत्तम्multiplied/turned into
परिवृत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक-निपात (particle: but/indeed)
स-अधिकम्with an addition; exceeding
स-अधिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण—‘अधिक’ = more, ‘स’ = with
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
एतम्this
एतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अधिकारम्topic/section; authority
अधिकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
प्रोवाचsaid/declared
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
प्रभुःthe Lord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समानाधिकरण (appositional to भगवान्)