Shloka 54
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सूर्य एव त्रिलोकस्य सूलं परमदैवतम् / ततः संजायते सर्वं तत्र चैव प्रलीयते
Transliteration
sūrya eva trilokasya sūlaṃ paramadaivatam / tataḥ saṃjāyate sarvaṃ tatra caiva pralīyate
Translation
الشمسُ نفسها هي الإلهُ الأسمى لثلاثة العوالم، كأنها شُولٌ مقدّس؛ منها ينشأ كلُّ شيء، وفيها يذوب كلُّ شيء.
Word by Word
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थ (emphasis/only)
tri-lokasyaof the three worlds
tri-lokasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottri + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (loka), षष्ठी, एकवचन; द्विगु (three worlds)
sūlamthe stake/pillar (support)
sūlam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parama-daivatamthe supreme divinity
parama-daivatam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparama + daivata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (supreme deity)
tataḥfrom that/from him
tataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थ (from that/from him)
saṃjāyateis born/arises
saṃjāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम् (saṃ-)
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण used substantively
tatrathere/in that
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conj.)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थ
pralīyatedissolves/merges
pralīyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlī (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र (pra-)