Shloka 47
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
तेषामाप्यायनं धूमः सर्वेषामविशेषतः / तेषां श्रेष्ठस्तु पर्जन्यश्चत्वारश्चैव दिग्गजाः
Transliteration
teṣāmāpyāyanaṃ dhūmaḥ sarveṣāmaviśeṣataḥ / teṣāṃ śreṣṭhastu parjanyaścatvāraścaiva diggajāḥ
Translation
وجميعهم يتغذّون بالدُّهومَة (البخار/الدخان) على السواء؛ وأفضلهم «برجنيَه» إله المطر، ومعه أربعة دِغّجَة، فيلة الجهات الأربع.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Mas./Neut.), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
आप्यायनम्nourishment; increase
आप्यायनम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootआ + प्यै (धातु) + ल्युट् (कृदन्त; आप्यायन)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
धूमःsmoke
धूमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Mas./Neut.), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
अविशेषतःwithout distinction; uniformly
अविशेषतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअविशेषतस् (अव्यय; अविशेष + तस्)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक (manner)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Mas./Neut.), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
श्रेष्ठःbest
श्रेष्ठः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेष/विरोध (emphasis/contrast)
पर्जन्यःParjanya (rain-god/cloud)
पर्जन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारण (emphasis)
दिग्गजाःdirection-elephants (elephants of the quarters)
दिग्गजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिक् + गज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)