Shloka 170
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
चन्द्रादित्यावधस्तात्तु ये लोकाः प्रथिता बुधैः / ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः
Transliteration
candrādityāvadhastāttu ye lokāḥ prathitā budhaiḥ / te lokā ityabhihitā jagatasca na saṃśayaḥ
Translation
العوالم التي اشتهر ذكرها عند الحكماء تحت القمر والشمس هي التي تُسمّى «لوكات»؛ وهي عين هذا الكون، ولا ريب في ذلك.
Word by Word
चन्द्र-आदित्य-अवधःthe limit/boundary of the moon and sun
चन्द्र-आदित्य-अवधः:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense as reference-point)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + अवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—चन्द्रादित्ययोः अवधः (limit of the moon and sun)
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय (adverb) — ‘below’
तात्from that
तात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; ‘from that’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — contrast/emphasis
येwhich (those) who/that
ये:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta (कर्ता/subject; in apposition to ‘ye’)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रथिताःrenowned/known
प्रथिताः:
Karta (कर्ता; predicate adjective agreeing with ‘lokāḥ’)
TypeAdjective
Rootप्र-था (धातु) → प्रथित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि—‘renowned/known’
बुधैःby the wise (sages)
बुधैः:
Karana (करण/instrument; agent in passive sense)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta (कर्ता; apposition to ‘te’)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle) — ‘thus’
अभिहिताःare called/are termed
अभिहिताः:
Karta (कर्ता; predicate adjective agreeing with ‘lokāḥ’)
TypeAdjective
Rootअभि-धा (धातु) → अभिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि—‘called/said’
जगतःof the universe
जगतः:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction) — ‘and’
नnot/no
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता; ‘there is no doubt’ construction)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन