Shloka 70
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह
Transliteration
vātātmikā tu caiśānī sā prāṇaḥ prāṇināmiha / pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣviha
Translation
تلك الإيشاني ذات طبيعة الريح هي هنا برانا الأحياء. وهي التي تهضم ما شُرب وأُكل في بطون الكائنات.
Word by Word
वातात्मिकाconsisting of wind (air)
वातात्मिका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवात (प्रातिपदिक) + आत्मिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वातस्य आत्मिका)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ऐशानीbelonging to Īśāna; of the lordly quarter
ऐशानी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणःvital breath
प्राणः:
Pratipadya/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
इहhere
इह:
Desha (देश/locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पीताशितानिthings drunk and eaten
पीताशितानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीत (कृदन्त, √पा) + अशित (कृदन्त, √अश्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (पीतानि च अशितानि च)
पचतिcooks, digests
पचति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
जठरेषुin (their) stomachs
जठरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
इहhere
इह:
Desha (देश/locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)