Shloka 30
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तमुपागम्य विधिवन्नमस्कृत्य यथामति / प्रश्रयावनतो भूत्वा शनैरिदमुवाच ह
Transliteration
tamupāgamya vidhivannamaskṛtya yathāmati / praśrayāvanato bhūtvā śanairidamuvāca ha
Translation
ثم دنا منه، فقدم له السجود على الوجه اللائق بحسب طاقته. وانحنى بتواضع وأدب، وقال ببطء هذه الكلمات.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउप-आ-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (according to rule)
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
यथा-मतिaccording to (his) capacity
यथा-मति:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + मति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; अव्ययवत् प्रयोग (as far as one’s understanding)
प्रश्रय-अवनतःbowed with humility
प्रश्रय-अवनतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रश्रय (प्रातिपदिक) + अवनत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (प्रश्रयेण अवनतः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (slowly/gradually)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन (here: object of speech)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हindeed
ह:
Vakya-upapadaka (वाक्योपपादक)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, स्मरण/वृत्तान्तसूचक निपात (emphatic/it is said)