Shloka 29
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
जैमिनिरुवाच एवमुक्तोंऽशुमांस्तेन प्रणम्य पितरं पितुः / तथेत्युक्त्वा महाबुद्धिः प्रययौ कपिलान्तिकम्
Transliteration
jaiminiruvāca evamuktoṃ'śumāṃstena praṇamya pitaraṃ pituḥ / tathetyuktvā mahābuddhiḥ prayayau kapilāntikam
Translation
قال جايمِني: لما قيل ذلك لأَنْشُمان سجد إجلالًا لأبي أبيه، ثم قال: «كذلك يكون»، ومضى ذو العقل العظيم إلى حضرة كَبِلا.
Word by Word
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अंशुमान्Aṃśumān
अंशुमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तथाso / indeed
तथा:
Vakya-upapadaka (वाक्योपपादक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, अनुमोदनार्थ/प्रकारवाचक (thus/so; assent)
इतिthus (quoting)
इति:
Vakya-upapadaka (वाक्योपपादक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
महाबुद्धिःthe great-minded one
महाबुद्धिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय समास (महती बुद्धिः यस्य)
प्रययौwent forth
प्रययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कपिल-अन्तिकम्to Kapila's vicinity
कपिल-अन्तिकम्:
Karma (कर्म/Goal as object of motion)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कपिलस्य अन्तिकम्)