Shloka 3
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्
Transliteration
prajāśca sarvavarṇeṣu yathāśreṣṭhānuvarttinaḥ / varṇāścaivānulomyena tadvadartheṣu ca kramāt
Translation
وكانت الرعية في جميع الفَرْنَات تتبع خيارها وأشرافها؛ وكانت الفَرْنَات نفسها مرتّبة على نسقٍ متوافق (أنولوما)، وكذلك شؤون الأَرثَة كانت تجري على مراتب متتابعة.
Word by Word
prajāḥsubjects/people
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
sarva-varṇeṣuamong all classes
sarva-varṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (all + classes)
yathā-śreṣṭha-anubharttinaḥfollowing the best as appropriate
yathā-śreṣṭha-anubharttinaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyathā (अव्यय) + śreṣṭha (प्रातिपदिक) + anu-vartin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; अव्ययीभाव-पूर्वपद (yathā-) + उपपद-समासभावः; ‘anubharttin/anuvarttin’ = following
varṇāḥthe classes
varṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
anulomyenain due order, regularly
anulomyena:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanulomya (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (instrumental used adverbially); प्रकारवाचक
tadvatlikewise
tadvat:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadvat (अव्यय)
Formअव्यय, तद्वत् (in that manner/likewise)
artheṣuin matters/objects
artheṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
kramātstep by step, in sequence
kramāt:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative) एकवचनरूपेण अव्ययीभूत; ‘क्रमात्’ = क्रमशः (by sequence)