Shloka 8
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
उपविष्टः कथात्तत्र शृण्वानो वैष्णवीर्मुदा / येयं भूमिर्महाभाग भूतधात्री स्वरूपिणी
Transliteration
upaviṣṭaḥ kathāttatra śṛṇvāno vaiṣṇavīrmudā / yeyaṃ bhūmirmahābhāga bhūtadhātrī svarūpiṇī
Translation
كان جالسًا هناك يصغي بفرح إلى الحكايات الفيشْنَوية المقدّسة؛ أيها المبارك، إن هذه الأرض هي بعينها «بهوتادهاتري» أمُّ الكائنات في صورتها.
Word by Word
उपविष्टःhaving sat down
उपविष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउप-विश् (धातु) → उपविष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), परस्मैपदी-धातु; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle ‘having sat down’
कथात्from the story/discourse
कथात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
शृण्वानःlistening
शृण्वानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → शृण्वान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘listening’
वैष्णवीःVaiṣṇava (sacred to Viṣṇu)
वैष्णवीः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘कथाः’ understood)
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/भाववाचक
याwhich
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
भूमिःEarth
भूमिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (महा+भाग); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
भूतधात्रीnourisher/supporter of beings
भूतधात्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत+धात्री (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भूतानां धात्री); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वरूपिणीembodied in her own true form
स्वरूपिणी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भूमेः)