Shloka 21
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
भवत्प्रभावसंजातविभवाहतचेतसः / इतो न गन्तुमिच्छन्ति सैनिका मे महामुने
Transliteration
bhavatprabhāvasaṃjātavibhavāhatacetasaḥ / ito na gantumicchanti sainikā me mahāmune
Translation
يا أيها الموني العظيم، إن البهاء الناشئ من تأثيرك قد استولى على قلوبهم، فلا يرغب جنودي في الرحيل من هنا.
Word by Word
भवत्-प्रभाव-संजात-विभव-आहत-चेतसःwhose minds are struck by the power born of your influence
भवत्-प्रभाव-संजात-विभव-आहत-चेतसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक) + संजात (कृदन्त) + विभव (प्रातिपदिक) + आहत (कृदन्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; बहुपद-तत्पुरुष-समासः; qualifies सैनिकाः
इतःfrom here
इतः:
Apadana (अपादान) (source-point)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक), indeclinable
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात), indeclinable
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Karma (कर्म) (of इच्छन्ति)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गन्तुम् (कृदन्त)
FormInfinitive (तुमुन्), expresses purpose/complement of इच्छन्ति
इच्छन्तिthey wish
इच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथम-पुरुष), Plural
सैनिकाःsoldiers
सैनिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसैनिक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; कर्मधारयः (महान् मुनिः)