Shloka 5
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ
Transliteration
tau ca tenoditaṃ sarvaṃ śrutvā tatkarma vistaram / hṛṣṭau harṣāntaraṃ bhūyo rājannāpnuvatāvubhau
Translation
أيها الملك، لما سمعا منه كل ما قاله وتفصيل تلك الأعمال، ابتهجا كلاهما ونالا من جديد فرحًا أعمق في الباطن.
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by him)
उदितम्spoken
उदितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√वद्/√उद्?; here उदीरित/उदित as PPP from √वद्/√उद् in sense 'spoken' (प्रातिपदिक उदित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (said/uttered)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
कर्मdeed
कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object)
विस्तरम्in detail/extent
विस्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (in detail)
हृष्टौdelighted
हृष्टौ:
Karta (कर्ता; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक; from √हृष् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त (delighted)
हर्ष-अन्तरम्another joy
हर्ष-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (another joy)
भूयःagain/further
भूयः:
Prakaraṇa (प्रकरण/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formपुनरर्थक अव्यय (again/further)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
आप्नुवतौattained
आप्नुवतौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता; apposition to तौ)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समाहार/समुच्चय