Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa

तौ शुक्लकृष्णौ नवकञ्जलोचनौ चतुर्भुजौ रौरववल्कलाम्बरौ । पवित्रपाणी उपवीतकं त्रिवृत् कमण्डलुं दण्डमृजुं च वैणवम् ॥ ३३ ॥ पद्माक्षमालामुत जन्तुमार्जनं वेदं च साक्षात्तप एव रूपिणौ । तपत्तडिद्वर्णपिशङ्गरोचिषा प्रांशू दधानौ विबुधर्षभार्चितौ ॥ ३४ ॥

tau śukla-kṛṣṇau nava-kañja-locanau catur-bhujau raurava-valkalāmbarau pavitra-pāṇī upavītakaṁ tri-vṛt kamaṇḍaluṁ daṇḍam ṛjuṁ ca vaiṇavam

كانا اثنين: أحدهما أبيض اللون والآخر أسمرَ مائلاً إلى السواد، عيناهما كبتلات لوتس غضّة ولهما أربع أذرع. لبسا جلد الغزال ولحاء الشجر، وحملا الخيط المقدّس ثلاثيّ الفتل؛ وفي أيديهما المطهِّرة كان الكمَندلو والعصا المستقيمة وبامبو (فَيْنَف).

tauthose two
tau:
Kartā (कर्ता; subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; pronoun
śukla-kṛṣṇauwhite and dark (complexioned)
śukla-kṛṣṇau:
Viśeṣaṇa (विशेषण; qualifier of ‘tau’)
TypeAdjective
Rootśukla + kṛṣṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; itaretara-dvandva used adjectivally: ‘white and dark’
nava-kañja-locanauwith eyes like new lotuses
nava-kañja-locanau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnava + kañja + locana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; bahuvrīhi: ‘having eyes like fresh lotuses’
catur-bhujaufour-armed
catur-bhujau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatur + bhuja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; bahuvrīhi: ‘having four arms’
raurava-valkala-ambarauclad in raurava-skin and bark garments
raurava-valkala-ambarau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootraurava + valkala + ambara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; bahuvrīhi: ‘whose garment is raurava-skin and bark-cloth’ (wearing raurava-hide/bark as clothing)
pavitra-pāṇīwith purifying rings/grass on their hands
pavitra-pāṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpavitra + pāṇi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; bahuvrīhi: ‘having hands with pavitra (purifying ring/grass)’
upavītakamsacred thread
upavītakam:
Karma (कर्म; item borne/held)
TypeNoun
Rootupavītaka (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
tri-vṛtthreefold (three-stranded)
tri-vṛt:
Viśeṣaṇa (विशेषण; qualifier of ‘upavītakam’)
TypeAdjective
Roottri + vṛt (प्रातिपदिक)
Form(As adjective to upavītakam) Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; dvigu: ‘threefold/twisted in three strands’
kamaṇḍalumwater-pot
kamaṇḍalum:
Karma (कर्म; item borne/held)
TypeNoun
Rootkamaṇḍalu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
daṇḍamstaff
daṇḍam:
Karma (कर्म; item borne/held)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ṛjumstraight
ṛjum:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṛju (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; adjective qualifying ‘daṇḍam’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय; coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormIndeclinable conjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vaiṇavama bamboo implement (bamboo staff)
vaiṇavam:
Karma (कर्म; item borne/held)
TypeNoun
Rootvaiṇava (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; ‘made of bamboo’ (often: bamboo staff/flute-like implement)
N
Nara
N
Nārāyaṇa
M
Mārkaṇḍeya Ṛṣi

FAQs

They are the Supreme Lord manifesting as twin sages at Badarikāśrama, exemplifying perfect tapasya and divine protection, as seen in Mārkaṇḍeya Ṛṣi’s vision.

The verse shows the Lord’s synthesis of renunciation and sovereignty: externally the equipment of a sage (bark, kamaṇḍalu, staff), and inherently divine majesty (four-armed form).

Cultivate purity and discipline (tapasya) while remembering that the goal of renunciation is loving devotion to the Supreme, who is both near as a guide and supreme as the Lord.