Mantra 59

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

त्वेषस्ते धूम ऊर्णोतु दिवि षंच्छुक्र आततः । सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे

IAST Transliteration

tveṣás te dhū́ma ūrṇotu diví sáṃc-chukrá ātatáḥ | sū́ro ná hí dyutā́ tváṃ kṛpā́ pāvaka rócase

English Translation (Griffith/Whitney)

Let thy fierce smoke enwrap (us) in the sky, all-bright, outstretched abroad. For like the Sun in radiance thou, O Purifier, shinest in thine own proper form.

Translation

لِيَلْتَفَّ دُخَانُكَ الشَّدِيدُ بِنَا فِي السَّمَاءِ، مُشْرِقًا، مَبْسُوطًا عَلَى مَدًى وَاسِعٍ. فَإِنَّكَ كَسُورْيَا فِي الضِّيَاءِ، أَيُّهَا المُطَهِّرُ (بَافَكَ)، تَتَلَأْلَأُ فِي صُورَتِكَ الذَّاتِيَّةِ الحَقَّةِ.

Word by Word

• त्वेषः: (your) blazing brilliance / ardor
• त्वेषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: त्विष् (धातु) / त्वेष (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धूमः: smoke
• धूमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक)

• ऊर्णोतु: may (it) cover / envelop
• ऊर्णोतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ऊर्णु (ऊर्णोति) / √वृ (आवरणे) (पर्याय-धात्वर्थ)

• दिवि: in heaven / in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• शुक्रः: bright, pure, shining
• शुक्रः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• आततः: stretched out, spread
• आततः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: आ-√तन् (तनोति) → आतत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सूरः: the sun
• सूरः: उपमान (कर्तृ-तुल्य)
• Type: Noun
• Root: सूर (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• द्युताः: splendors, lights
• द्युताः: कर्तृ (वाक्यांशे)
• Type: Noun
• Root: द्युत् (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कृपा: compassion / grace
• कृपा: कर्तृ (विशेषणभावे/सम्बोधनार्थे)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)

• पावक: O purifier (Agni)
• पावक: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: पावक (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)

• रोचसे: you shine / are radiant
• रोचसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रुच् (दीप्तौ) → रोचते

Attribution

Rishi: Agni-style verse; AV 18 attribution varies

Devata: Agni/Pāvaka (purifying fire)

Chandas: Anuṣṭubh-like (two hemistichs; somewhat compressed)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Fierce sealing → calm clarity.","listener_experience":"A strong sense of being covered/protected, followed by bright reassurance.","intensity":7}