Mantra 4

Sukta 5

इयं समित् पृथिवी द्यौर्द्वितीयोतान्तरिक्षं समिधा पृणाति । ब्रह्मचारी समिधा मेखलया श्रमेण लोकांस्तपसा पिपर्ति

iyáṃ samíd pṛthivī́ dyáur dvitī́yo utā́ntárikṣaṃ samídhā pṛṇāti | brahmacārī́ samídhā mékhalayā śraméṇa lokā́ṃs tápasā piparti

This fuel is Earth; Heaven is the second; yea, with fuel he filleth also the Mid-air. The Brahmacārin, with fuel-stick, with girdle, with toil, with austerity, doth fill and sustain the worlds.

هذا الحطبُ هو الأرضُ؛ والسماءُ هي الثانيةُ؛ بل وبالحطبِ يملأُ أيضًا الفضاءَ الأوسطَ (أنتاريكشا). والبراهماچارين، بعصا الحطب، وبالحزام (ميخَلا)، وبالكدح، وبالزهدِ الناريّ (تَپَس)، يملأُ العوالمَ ويُقيمُها.

इयम्this (she/this one)
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समित्fuel-stick; kindling
समित्:
Kartā (इयम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन) अथवा Kartā-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक; ‘सम्+इध्’ इत्यस्मात्)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Kartā (समित्-रूपेण) / Apposition
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
द्यौःSky, Heaven
द्यौः:
Kartā (समित्-रूपेण) / Apposition
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
अन्तरिक्षम्mid-air; atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Kartā (समित्-रूपेण) / Apposition
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
समिधाwith fuel-stick(s); by kindling
समिधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक)
पृणातिfills; makes full
पृणाति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ (पृणाति) धातुः
ब्रह्मचारीthe brahmacārin (religious student)
ब्रह्मचारी:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
समिधाwith fuel-stick(s)
समिधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक)
मेखलयाwith a girdle
मेखलया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमेखला (प्रातिपदिक)
श्रमॆणby exertion; with toil
श्रमॆण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
लोकान्worlds; realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
तपसाby austerity; by heat/ascetic power
तपसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
पिपर्तिfills; sustains; makes full
पिपर्ति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ (पिपर्ति) धातुः

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Brahmacārin / Tapas as sustaining power; implicitly Agni via samidh

Chandas: Likely Triṣṭubh tendencies (two hemistichs with extended cadence)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From concrete ritual object (fuel) to vast cosmological support, culminating in awe at the student’s vow as world-sustainer.","listener_experience":"A sense of solemn empowerment: ordinary observances become cosmic service.","intensity":6}