Sutra 11
Devanagari script
यो वा यथायोगं भजेत तं तथा साधयेत्सामदानभेददण्डैर्वा यथापत्सु व्याख्यास्यामः ॥ कZ_०७.१४.११ ॥
Transliteration
yo vā yathāyogaṃ bhajeta taṃ tathā sādhayet sāma-dāna-bheda-daṇḍair vā yathāpatsu vyākhyāsyāmaḥ
Translation
ومن ينبغي إشراكه بحسب الملاءمة، فينبغي تدبيره على ذلك النحو—بالمصالحة، أو بالإغراء، أو بالتفريق، أو بالقوة—كما سنبينه لمختلف الطوارئ.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
यथा-योगम्according to what is appropriate / as fits the case
यथा-योगम्:
TypeNoun (used adverbially)
Rootयोग
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (‘as is appropriate’)
भजेत्should employ / should resort to
भजेत्:
TypeVerb
Rootभज्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; एकवचन
तम्him / that person
तम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; द्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
तथाin that manner / accordingly
तथा:
TypeAdverb
Rootतथा
Formअव्यय; प्रकारार्थक
साधयेत्should accomplish / should bring (him) to the desired end
साधयेत्:
TypeVerb
Rootसाध्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense possible in context: ‘cause to be accomplished/bring under control’)
साम-दान-भेद-दण्डैःby conciliation, gifts, dissension, and force/punishment
साम-दान-भेद-दण्डैः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formचतुर्विधोपाय-समाहारः; द्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
यथाas / according to
यथा:
TypeAdverb
Rootयथा
Formअव्यय; ‘as/according as’
आपत्सुin emergencies / in times of distress
आपत्सु:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
व्याख्यास्यामःwe shall explain
व्याख्यास्यामः:
TypeVerb
Rootव्याख्या + अस् (भविष्यत्)
Formलृट् (भविष्यत्कालः); परस्मैपदम्; उत्तम-पुरुष; बहुवचन
Entities Mentioned
F
four upāyas (sāma, dāna, bheda, daṇḍa)FAQs
It makes the doctrine conditional: instruments must be selected by fit and context, not applied uniformly.