Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 12

व्यसनोपघातत्वरितो वा कोशदण्डाभ्यां देशे काले कार्ये वावधृतं संधिमुपेयात् ॥ कZ_०७.१४.१२ ॥

vyasanopaghātatvarito vā kośadaṇḍābhyāṃ deśe kāle kārye vāvadhṛtaṃ saṃdhim upeyāt

إذا أُلجئ المرء بكارثة أو بهجوم مباغت، فعليه أن يدخل في معاهدة تُقدَّر شروطها بالرجوع إلى الخزانة والقوة، وتُضبط بحسب المكان والزمان والغاية.

व्यसन-उपघात-त्वरितःone who is hurried/pressed (to act) due to calamity and attack
व्यसन-उपघात-त्वरितः:
TypeAdjective (Past participle used adjectivally)
Rootत्वर् (त्वरणे)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; त्वरित (क्त) with qualifiers व्यसन + उपघात; agrees with implied subject (e.g., राजा/दूतः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
कोश-दण्डाभ्याम्by means of treasury and force (resources and coercive power)
कोश-दण्डाभ्याम्:
TypeNoun (dual compound)
Rootकोश; दण्ड
Formतृतीया-द्विवचनम्, पुंलिङ्गः; instrumental dual
देशेin/with respect to the place/territory
देशे:
TypeNoun
Rootदेश
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; locative
कालेin/with respect to time
काले:
TypeNoun
Rootकाल
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; locative
कार्येin/with respect to the task/affair
कार्ये:
TypeNoun
Rootकार्य
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; locative
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-निपातः
अवधृतम्having ascertained/decided (after due consideration)
अवधृतम्:
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootअव-धृ (धारणे)
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त; used predicatively: ‘having ascertained/decided’ (object understood: e.g., what is to be done)
सन्धिम्a treaty/peace (alliance/compact)
सन्धिम्:
TypeNoun
Rootसन्धि
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; object of उपेयात्
उपेयात्should enter into / should resort to
उपेयात्:
TypeVerb
Rootउप-इ (गत्यर्थे)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should resort to/enter into’
K
kośa (treasury)
D
daṇḍa (force)

FAQs

State capacity: treasury (finance) and force (military coercion), adjusted for place, time, and policy goal.