Adhyaya 223 — Rājadharmāḥ
Royal Duties: Inner Palace Governance, Trivarga Protection, Courtly Conduct, and Aromatic/Hygienic Sciences
सरलं देवकाष्ठञ्च कर्पूरं कान्तया सह बालः कुन्दुरुकश् चैव गुग्गुलुः श्रीनिवासकः
saralaṃ devakāṣṭhañca karpūraṃ kāntayā saha bālaḥ kundurukaś caiva gugguluḥ śrīnivāsakaḥ
ومنها أيضًا: سَرَلا (sarala) راتنجُ الصنوبر، وديفاكاشتھا (devakāṣṭha) خشبُ الديودار/«الخشب الإلهي»، والكافور مع كانتَا (kāntā)، وكذلك بالا (bāla)، وكُندوروكا (kunduruka) اللبان، وغُگّولو (guggulu) راتنجُ الغُگّول، وشْرِينِفاسَكا (śrīnivāsaka)؛ فهذه هي المواد المستعملة.
Lord Agni (in discourse to sage Vasiṣṭha, as typical for Agni Purana’s instructional chapters)
Vidya Category: {"primary_vidya":"Ayurveda","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Materia medica list for aromatic/ritual-therapeutic formulations: resins, woods, camphor and allied substances used in lepa, dhūpa, and scented preparations.","sutra_style":true}
Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Dravyaguṇa for Gandha/Dhūpa: Sarala–Devakāṣṭha–Karpūra–Kāntā–Bālā–Kunduruka–Guggulu–Śrīnivāsaka","lookup_keywords":["sarala","devakāṣṭha","karpūra","kunduruka","guggulu"],"quick_summary":"A second inventory of fragrant woods and resins—especially sarala, deodar, camphor, frankincense, and guggulu—suited for incense, fumigation, and aromatic compounds."}
Concept: Correct identification and grouping of dravyas is foundational to effective kalpanā (compounding) and ritual propriety.
Application: Use the list as a procurement and substitution guide when preparing dhūpa/anulepana; select by function (resinous binder, volatile fragrance, base wood).
Khanda Section: Ayurveda / Dravyaguna (Materia Medica for ritual and medicinal formulations)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Visual Art Cues: {"scene_description":"Bundles of deodar wood, pine resin, camphor crystals, frankincense tears, and guggulu resin are displayed and measured for compounding incense or aromatic paste.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, forest-derived resins and woods in woven baskets, artisan weighing on balance, warm ochres and greens, faint incense smoke curling upward","tanjore_prompt":"Tanjore, gold-highlighted camphor box and ornate balance scale, richly decorated containers of resins, temple workshop setting","mysore_prompt":"Mysore painting, clean didactic composition showing each substance with distinct texture (crystal, resin tear, wood chip), artisan compounding on a low table","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, meticulous depiction of resin tears and wood grain, perfumer’s bench with scales and jars, naturalistic lighting"}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Hamsadhvani","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}
Sandhi Resolution Notes: devakāṣṭhañca = devakāṣṭham + ca. kundurukaś caiva = kundurukaḥ + ca + eva (visarga sandhi).
Related Themes: Agni Purana 223 (Dhūpa-dravya-gaṇa; continuation to 21 substances)
It enumerates specific aromatic woods and resins—sarala, devakāṣṭha, camphor, kunduruka, guggulu, etc.—used as ingredients in Ayurvedic/ritual preparations such as dhūpa (incense), fumigation, and fragrant compounds.
By cataloging named dravyas (substances) with practical utility in worship and medicine, it functions like a materia-medica index—showing the Purana’s coverage beyond mythology into applied sciences (Ayurveda, ritual technology, and household/temple purification).
Such fragrant and purificatory substances are traditionally employed to sanctify the ritual space, support sāttvika worship, and remove ritual impurities—thereby aiding cleanliness, auspiciousness, and devotional focus.