Adhyaya 72: Instruction on the Unity of the Triad (Brahmā–Viṣṇu–Rudra)

Verse 1

श्रीवराह उवाच । सर्वज्ञं सर्वकर्त्तारं भवं रुद्रं पुरातनम् । प्रणम्य प्रयतोऽगस्त्यः पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ ७२.१ ॥

圣瓦罗诃言：阿伽斯提耶以持戒专注而顶礼，遂请问至上主——古老的鲁陀罗、婆伐，遍知者与宇宙之行作者。

Verse 2

अगस्त्य उवाच । भवान् ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयमेतत् त्रयी स्मृता । दीपोऽग्निर्दोपसंयोगैः सर्वशास्त्रेषु सर्वतः ॥ ७२.२ ॥

阿伽斯提耶言：“汝与梵天、毗湿奴——此三者被忆念为‘特拉伊’（三重吠陀之形）。如灯因诸具和合而由火显现，此理亦在一切论典中处处宣说。”

Verse 3

कस्मिन् प्रधानः भगवान् काले कस्मिन्नधोक्षजः । ब्रह्मा वा एतदाचक्ष्व मम देव त्रिलोचन ॥ ७२.३ ॥

“何时世尊为主导之本原？何时超越感官之阿多克沙阇亦为主导？噢三目神祇，请为我宣说此义——如梵天所当开示。”

Verse 4

रुद्र उवाच । विष्णुरेव परं ब्रह्म त्रिभेदमिह पठ्यते । वेदसिद्धान्तमार्गेषु तन्न जानन्ति मोहतः ॥ ७२.४ ॥

鲁陀罗言：“唯有毗湿奴是至上梵；此处诵为具三重差别。然而众生因迷妄，循吠陀既定之宗旨与道路，仍不能了知此真理。”

Verse 5

विषप्रवेशने धातुस्तत्र श्नु प्रत्ययादनु । विष्णुर्यः सर्वदेवेषु परमात्मा सनातनः ॥ ७२.५ ॥

此动词根（dhātu）当解作“进入/遍入”（praveśana），并依后缀 *śnu* 而成。彼名毗湿奴者——遍入诸天之中——即是永恒的至上我（Paramātman）。

Verse 6

योऽयं विष्णुस्तु दशधा कीर्त्यते चैैकधा द्विजाः । स आदित्यो महाभाग योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ ७२.६ ॥

诸二生者，此毗湿奴被以十种方式称颂，亦被说为唯一实在；他即阿底提耶（太阳），大福德者，具足瑜伽自在之威德（yoga-aiśvarya）。

Verse 7

स देवकार्याणि सदा कुरुते परमेश्वरः । मनुष्यभावमाश्रित्य स मां स्तौति युगे युगे । लोकमार्गप्रवृत्त्यर्थं देवकार्यार्थसिद्धये ॥ ७२.७ ॥

彼至上主恒常成就诸天之事；取人身之相，于每一劫中赞颂我——为使世间之道得以运行，并使诸天事业之目的圆满。

Verse 8

अहं च वरदस्तस्य द्वापरे द्वापरे द्विज । अहं च तं सदा स्तौमि श्वेतद्वीपे कृते युगे ॥ ७२.८ ॥

而我，二生者啊，也曾在兜婆罗时代作他的赐愿者——确然在兜婆罗。又在克利多时代，于白洲（Śvetadvīpa），我恒常赞颂他。

Verse 9

सृष्टिकाले चतुर्वक्त्रं स्तौमि कालो भवामि च । ब्रह्मा देवासुरा स्तौति मां सदा तु कृते युगे । लिङ्गमूर्तिं च मां देवा यजन्ते भोगकाङ्क्षिणः ॥ ७२.९ ॥

在创世之时，我赞颂四面者（梵天），我亦成为迦罗（时间）。在克利多劫，梵天与诸天及阿修罗恒常赞颂我。诸天为求享乐，又以林伽之形礼拜我。

Verse 10

सहस्रशीर्षकं देवं मनसा तु मुमुक्षवः । यजन्ते यं स विश्वात्मा देवो नारायणः स्वयम् ॥ ७२.१० ॥

求解脱者以心意礼敬那千首之神；他是世界之我——正是那罗延（Nārāyaṇa）自身。

Verse 11

ब्रह्मयज्ञेन ये नित्यं यजन्ते द्विजसत्तमाः । ते ब्रह्माणं प्रीणयन्ति वेदो ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥ ७२.११ ॥

诸最胜之二次生者，恒常以梵祭（brahma-yajña）而行供养，令梵天（Brahmā）欢喜；因为《吠陀》被宣说即是梵天。

Verse 12

नारायणः शिवो विष्णुः शङ्करः पुरुषोत्तमः । एतैस्तु नामभिर्ब्रह्म परं प्रोक्तं सनातनम् । तं च चिन्तामयं योगं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ७२.१२ ॥

“（彼即）那罗延（Nārāyaṇa）、湿婆（Śiva）、毗湿奴（Viṣṇu）、商羯罗（Śaṅkara）、至上之人（Puruṣottama）。以这些名号宣说永恒至上的梵（Brahman）；智者又称彼真实为由观照觉知所成之瑜伽。”

Verse 13

पशूनां शमनं यज्ञे होमकर्म च यद्भवेत् । तदोमिति च विख्यातं तत्राहं संव्यवस्थितः ॥ ७२.१३ ॥

凡在祭祀中成为安抚众生、并成就火供（homa）之行持者，名为“唵（Om）”；而我即于其中坚固安住。

Verse 14

कर्मवेदयुजां विप्र ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः । वयं त्रयोऽपि मन्त्राद्या नात्र कार्या विचारणा ॥ ७२.१४ ॥

婆罗门啊，对于以业行与吠陀相应者，梵天、毗湿奴与大自在天（Maheśvara）——我等三者——确为以真言为始而显现的主宰权威；于此无需再作思量。

Verse 15

अहं विष्णुस्तथा वेदा ब्रह्म कर्माणि चाप्युत । एतत् त्रयं त्वेकमेव न पृथग्भावयेत् सुधीः ॥ ७२.१५ ॥

“我即毗湿奴；同样亦是诸吠陀、梵（Brahman）以及诸祭仪之业行。然而此三者实为一体；智者不应分别观之。”

Verse 16

योऽन्यथा भावयेदेतत् पक्षपातेन सुव्रत । स याति नरकं घोरं रौरवं पापपूरुषः ॥ ७२.१६ ॥

噢，持善誓者：若有人因偏私而将此教诲作他解，那罪人必堕入名为“劳罗婆”（Raurava）的可怖地狱。

Verse 17

अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋग्यजुः साम एव च । नैतस्मिन् भेदमस्यास्ति सर्वेषां द्विजसत्तम ॥ ७२.१७ ॥

“我即梵天，我亦是毗湿奴；我亦是《梨俱》《夜柔》《娑摩》诸吠陀。在此其中毫无差别，噢，二生中最胜者。”