Adhyaya 38: The Hunter’s Austerity and the Gaining of Durvāsas’ Favor

Verse 1

श्रीवराह उवाच । स शुभं शोभनं मार्गमास्थाय व्याधसत्तमः । तपस्तेपे निराहारस्तं गुरुं मनसा स्मरन् ॥ ३८.१ ॥

圣瓦拉哈曰：彼猎人之最胜者，既行于吉祥而殊胜之道，便修习苦行；断食之时，心中常念彼师。

Verse 2

भिक्षाकाले तु संप्राप्ते शीर्णपर्णान्यभक्षयत् । स कदाचित् क्षुधाविष्टो वृक्षमूलं समाश्रितः ॥ ३८.२ ॥

及至乞食之时，他唯食枯败落叶。某时为饥所逼，便依止于树根之下。

Verse 3

बुभुक्षितस्तरोः पर्णमैच्छद् भक्षितुमन्तिकात् । इत्येवं कुर्वतो व्योम्नि वागुवाचाशरीरिणी ॥ ३८.३ ॥

因饥而起，他欲就近食取树上一叶。正当其如此行时，空中有无形之声自天而语。

Verse 4

मा भक्षयस्व सकटमुच्चैरेवं प्रभाषिते । ततोऽसौ तं विहायान्यद् वार्क्षं पतितमग्रहीत् ॥ ३८.४ ॥

“不要吞食那车架。”——他高声说道。于是他放下那物，转而抓起另一块坠落的木料。

Verse 5

तमप्येवं निषिद्धं स्यादन्यं तथैवमेव च । एवं स सकटं मत्वा व्याधः किञ्चिन्न भक्षयत् ॥ ३८.५ ॥

即便那一物也应如此被禁止，其他亦复如是。于是他认作是车架，猎人便什么也不吃。

Verse 6

निराहारस्तपस्तेपे स्मरन् गुरुमतन्द्रितः । तस्याथ बहुना काले गते ऋषिवरोऽभ्यगात् ॥ ३८.६ ॥

他断食修苦行，殷勤忆念师长而不懈怠。后来岁月久远，一位卓越的圣仙前来相近。

Verse 7

दुर्वासाः शंसितात्मा वै किञ्चित्प्राणमपश्यत । व्याधं तपोत्थतेजोभिर्ज्वलमानं हविर्यथा ॥ ३८.७ ॥

杜尔瓦萨斯，德性卓著者，于是觉察到一丝生命气息的动静；他见那猎人以苦行所生之光辉炽然如焰，犹如火中供献之祭品。

Verse 8

सोऽपि व्याधस्तं नत्वा शिरसा ।अथ महामुनिम् । उवाच स कृतार्थोऽस्मि भगवन् दर्शनात् तव ॥ ३८.८ ॥

那猎人也俯首顶礼于他，继而对大牟尼说道：“世尊啊，得见尊颜，我自谓此生已得圆满。”

Verse 9

इदानीं श्राद्धकालं मे प्राप्तं त्वमवधारय । शीर्णपर्णानि भक्षयन् वै तैरेवाहं महामुने । भवन्तं प्रीणयामीति व्याधस्तं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३८.९ ॥

“如今我行施罗陀（śrāddha）祭仪之时已至，请您留意。大牟尼啊，我只食落叶；唯以这些落叶，我将奉敬并令您欢喜。”猎人如是对他说。

Verse 10

दुर्वासा अपि तं शुद्धं शुद्धभावं जितेन्द्रियम् । जिज्ञासुस्तत्तपो वाक्यमिदमुच्चैरुवाच ह ॥ ३८.१० ॥

就连杜尔瓦萨（Durvāsā）也为探知那苦行之实，见其清净、心性纯一、能制诸根，便高声说道如下之语。

Verse 11

यवगोधूमशालीनामन्नं चैव सुसंस्कृतम् । दीयतां मे क्षुधार्ताय त्वामुद्दिश्यागताय च ॥ ३८.११ ॥

“请赐我以大麦、小麦与稻米精心烹制之食；我为饥所迫，且因念汝而来（为寻汝/为汝之故）。”

Verse 12

इत्युक्तेन त्वसौ व्याधश्चिन्तां परमिकीं गतः । क्व सम्भविष्यते मह्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ३८.१२ ॥

闻此言，那猎人陷入极度忧惧；满心忧思，只念道：“我将从何处得以维生？”

Verse 13

तस्य चिन्तयतः पात्रमाकाशात् पतितं शुभम् । सौवर्णं सिद्धिसंयुक्तं तज्जग्राह करेण सः ॥ ३८.१३ ॥

当他沉思之际，一只吉祥之器自空中坠下；乃黄金所成，并具殊胜灵验。他遂以手接取。

Verse 14

तद् गृहीत्वा मुनिं प्राह दुर्वासाख्यं ससाध्वसः । अत्रैव स्थीयतां ब्रह्मन् यावद् भिक्षाटनं त्वहम् । करोमि तत्प्रसादोऽयं क्रियतां ब्रह्मवित्तम ॥ ३८.१४ ॥

他抓住名为杜尔瓦萨（Durvāsā）的牟尼，惴惴不安地说道：“噢婆罗门，请就留在此处，待我外出乞求施食。愿你赐下此恩——请成就之，噢最胜的梵（brahman）知者。”

Verse 15

एवमुक्त्वा ततो भिक्षामटनं व्याधसत्तमः । नातिदूरेण नगरं धनयोषासमन्वितम् ॥ ३८.१५ ॥

说罢，最杰出的猎人便出发游行求施；不远处有一座城邑，富饶而多美女相伴。

Verse 16

तस्य तत्र प्रयातस्य अग्रतः सर्वशोभनाः । वृक्षेभ्यो निर्ययुश्चान्या हेमपात्राग्रपाणयः । विविधान्नानि तस्याशु दत्त्वा पात्रं प्रपूरितम् ॥ ३८.१६ ॥

当他前行时，诸多庄严华美的身影出现在他面前；另一些从树中走出，手执金器。她们迅速奉上种种饮食，将他的钵器盛满至溢。

Verse 17

स च भूतार्थमात्मानं मत्वा पुनरथाश्रमम् । आजगाम ततोऽपश्यत्तं ऋषिं जपतां वरम् ॥ ३८.१७ ॥

他明了自己已契合众生真实之旨趣，便又返回住处（阿湿罗摩）。在那里，他看见那位仙人——诸行持诵念（japa）者中最为卓越者。

Verse 18

तं दृष्ट्वा स्थाप्य तां भिक्षां शुचौ देशे प्रसन्नधीः । प्रणम्य तमृषिं वाक्यमुवाच व्याधसत्तमः ॥ ३८.१८ ॥

见到他后，他将所乞得的食物安置于洁净之处，心神澄明。那位最杰出的猎人向仙人顶礼，然后说道如下言辞。

Verse 19

भगवन् क्षालनं पद्भ्यां क्रियतामृषिपुङ्गव । यदि त्वहमनुग्राह्यस्तदेवं कर्त्तुमर्हसि ॥ ३८.१९ ॥

噢，圣者，诸仙中最胜者——请为我洗足。若我当蒙你垂恩，就请以此方式施行。

Verse 20

एवमुक्तः स जिज्ञासुस्तपोवीर्यं शुभं मुनिः । नदीं गन्तुं न शक्नोमि जलपात्रं न चास्ति मे ॥ ३८.२० ॥

被如此问及，那位好求知的牟尼、具吉祥苦行威力者说道：“我不能去河边，我也没有盛水之器。”

Verse 21

कथं प्रक्षालयाम्याशु व्याध पादौ महामते । इत्येतन्मुनिना व्याधः श्रुत्वा चिन्तापरोऽभवत् । किं करोमि कथं चास्य भोजनं वै भविष्यति ॥ ३८.२१ ॥

“我如何能迅速为你洗足，噢猎人，噢大心者？”——猎人听到牟尼此言，便忧思萦怀：“我该怎么办？他的饮食又将如何安排？”

Verse 22

एवं सञ्चिन्त्य मनसा गुरुं स्मृत्वा विचक्षणः । जगाम शरणं तां तु सरितं देविकां सुधीः ॥ ३८.२२ ॥

他心中如此思量，并忆念师长，那明辨而有智者便前往那条名为德维迦（Devikā）的河流求归依。

Verse 23

व्याध उवाच । व्याधोऽस्मि पापकर्मास्मि ब्रह्महास्मि सरिद्वरे । तथापि संस्मृता देवि पाहि मां शरणं गतम् ॥ ३८.२३ ॥

猎人说道：“我乃猎人，作恶之人，亦是杀害婆罗门者；就在这殊胜的河渡之处。即便如此，噢女神啊，只要忆念于你——请护佑我；我已前来求庇护。”

Verse 24

देवतां नैव जानामि न मन्त्रं न तथार्चनम् । गुरुपादौ परं ध्यात्वा पश्यामि सततं शुभे ॥ ३८.२४ ॥

我实不知应礼敬何神，也不知何种真言，亦不晓祭祀之仪。然而至上观想上师之足，我恒常得见彼目标，噫，吉祥者。

Verse 25

एवं विधस्य मे देवि दयां कुरु सरिद्वरे । ऋषेः क्षालार्थसलिलं समीपं कुरु माचिरम् ॥ ३८.२५ ॥

噫，女神，诸河之最胜者，愿怜悯如我之人。请勿迟延，将供圣仙净洗之水引至近前。

Verse 26

एवमुक्त्वा । अथ व्याधेन देविका पापनाशिनी । आजगाम यतस्तस्थौ दुर्वासाः संशितव्रतः ॥ ३८.२६ ॥

如是言毕，名为灭罪者的天女德维迦便与猎人同来，至坚守誓戒的杜尔瓦萨所立之处。

Verse 27

तस्य पादौ स्वयं देवी क्षालयन्ती सरिद्वरा । जगाम ह्रादिनी भूत्वा व्याधाश्रमसमीपतः ॥ ३८.२७ ॥

彼最胜之河——女神亲自——以己手洗其足。随后她化为赫拉迪尼河，前往猎人苦行林的近旁。

Verse 28

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं दुर्वासा विस्मयं ययौ । प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च तदन्तं श्रद्धयान्वितम् । बुभुजे परमप्रीतस्तथाचम्य विचक्षणः ॥ ३८.२८ ॥

见此大奇迹，杜尔瓦萨惊叹不已。洗净手足后，怀着信敬将那餐食用至终尽；继而行阿遮摩那（为净化而啜水），这位明辨的圣仙极为欢喜。

Verse 29

तमस्थिशेषं व्याधं तु क्षुधादुर्बलतां गतम् । उवाच वेदाध्ययनं सर्वे वेदाः ससंग्रहाः । ब्रह्मविद्या पुराणानि प्रत्यक्षाणि भवन्तु ते ॥ ३८.२९ ॥

随后，他对那因饥饿而羸弱、几近只剩白骨的猎人说道：“愿你得以研习吠陀；愿一切吠陀连同其纲要汇编皆现前于你；愿梵智（Brahma-vidyā）与诸《往世书》（Purāṇa）对你直接显明。”

Verse 30

एवं प्रादाद् वरं तस्य दुर्वासा नाम चाकरॊत् । भवान् सत्यतपा नाम ऋषिराद्यो भविष्यति ॥ ३८.३० ॥

于是，他赐予他恩赐，并赐名为“杜尔瓦萨（Durvāsā）”。又说道：“你将成为最卓越的圣仙，名为‘真苦行者’萨提亚塔帕（Satyatapā）。”

Verse 31

एवं दत्तवरो व्याधस्तमाह मुनिसत्तमम् । व्याधो भूत्वा कथं ब्रह्मन् वेदानध्यापयाम्यहम् ॥ ३८.३१ ॥

那猎人既得此恩，便对最胜牟尼说道：“婆罗门啊，我既为猎人之身，如何能够教授吠陀？”

Verse 32

ऋषिरुवाच । प्राक्षरीरं गतं तेऽद्य निराहारस्य सत्तम । तपोमयं शरीरं ते पृथग्भूतं न संशयः ॥ ३८.३२ ॥

圣仙说道：“噢，诸断食者中最胜者，今日你已达至前身之境（微细之态）。毫无疑问，你那由苦行之力（tapas）所成的身，已与寻常肉身之状分离而别异。”

Verse 33

प्राग्विज्ञानं गतं नाशमिदानीं शुद्धमक्षरम् । विद्धि तं शुद्धकायोऽसि तथाऽन्यत् ते शरीरकम् । तेन वेदाः समं शास्त्रैः प्रतिभास्यन्ति ते मुने ॥ ३८.३३ ॥

你先前的（局限）知见已归于灭；如今当知那不坏之“阿克沙罗”（Akṣara，永恒之音/本原）为清净。应明了你已成清净之身，并得另一更精妙的身相。凭此净化与证悟，诸吠陀连同诸论典（śāstra）将于你前显现，噢，圣者。”