Adhyaya 35: The Account of Soma’s Decline and Restoration, and the Paurṇamāsī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । ब्रह्मणो मानसः पुत्रः अत्रिर्नाम महातपाः । तस्य पुत्रोऽभवत्सोमो दक्षजामातृतां गतः ॥ ३५.१ ॥

摩诃多波（Mahātapā）说道：“阿特里（Atri）以大苦行著称，是梵天（Brahmā）的意生子（心生之子）。他的儿子是苏摩（Soma，月神），并成为达克沙（Dakṣa）的女婿。”

Verse 2

सप्तविंशति याः कन्या दाक्षायण्यः प्रकीर्तिताः । सोमपत्‍न्योऽतिमन्तव्यास्तासां श्रेष्ठा तु रोहिणी ॥ ३५.२ ॥

那二十七位被称颂为达克沙（Dakṣa）之女的少女，应当理解为苏摩（Soma，月神）的诸位妻子；其中以罗希妮（Rohiṇī）为最上。

Verse 3

तामेव रमते सोमो नेतराः इति शुश्रुमः । इतराः प्रोचुरागत्य दक्षस्यासमतां शशेः ॥ ३५.३ ॥

“我们听说，苏摩（月神）只喜悦于她一人，而不喜悦其他诸妻。”其余诸妻前来向达克沙禀告月神偏私不均的行止。

Verse 4

दक्षोऽप्यसकृदागत्य तमुवाच स नाकरॊत् । समतां सोऽपि तं दक्षः शशापान्तरहितो भव ॥ ३५.४ ॥

达克沙也屡次前来劝诫他，但他并不顺从。于是达克沙诅咒道：“汝当隐没（从视界中消失）。”

Verse 5

एवं शप्तस्तु दक्षेण सोमो देहं त्यजेदथ । उवाच सोमो दक्षं तु भवानेवं भविष्यति । अनेकजो विहायेमं ब्रह्मदेहं सनातनम् ॥ ३५.५ ॥

如是被达克沙诅咒后，苏摩便将舍弃其身。苏摩对达克沙说道：“你也将如此；经历多次生死之后，你亦将舍离这由梵天所赐的古老梵身。”

Verse 6

एवमुक्त्वा क्षयं सोम आगमद् दक्षशापतः । देवा मनुष्याः पशवो नष्टे सोमे सवीरुधः ॥ ३५.६ ॥

说罢，苏摩（月神）因达克沙之咒而走向衰减。苏摩既亏，诸天、人类、群兽以及草木植被，皆陷于败坏。

Verse 7

क्षीणाभवंस्तदा सर्वा ओषध्यश्च विशेषतः । क्षयं गच्छद्भिरत्यर्थमोषधीभिः सुरर्षभाः ॥ ३५.७ ॥

当时一切草木皆告衰微，尤以药草为甚。噫，诸神中的雄者啊，药草过度凋耗，遂至枯竭之境。

Verse 8

मूलेषु वीरुधां सोमः स्थित इत्यूचुरातुराः । तेषां चिन्ताऽभवत् तीव्रा विष्णुं च शरणं ययुः ॥ ३५.८ ॥

他们忧苦地说：“苏摩（Soma）安住在诸草木之根。”于是忧虑愈加炽烈，便以毗湿奴（Viṣṇu）为归依而前往。

Verse 9

भगवानाह तान् सर्वान् ब्रूत किं क्रियते मया । ते चोचुर्देव दक्षेण शप्तः सोमो विनाशितः ॥ ३५.९ ॥

世尊对他们众人说道：“告诉我——我当作何事？”他们答道：“噢，神啊，苏摩（Soma）因被达克沙（Dakṣa）诅咒而毁灭了。”

Verse 10

तानुवाच तदा देवो मथ्यतां कलशोदधिः । ओषध्यः सर्वतो देवाः प्रक्षिप्याशु सुसंयतैः ॥ ३५.१० ॥

于是神明对他们说道：“当搅拌宝瓶之海（Kalasha 之海）。诸天啊，当以严持自制，迅速从四方投入诸般药草。”

Verse 11

एवमुक्त्वा ततो देवान् दध्यौ रुद्रं हरिः स्वयम् । ब्रह्माणं च तथा दध्यौ वासुकिं नेत्रकारणात् ॥ ३५.११ ॥

如是说已，哈利（Hari）亲自入定观念诸神——观念鲁陀罗（Rudra）；亦复观念梵天（Brahmā）；并因一桩与眼有关之缘由而观念婆苏吉（Vāsuki）。

Verse 12

ते सर्वे तत्र सहिताः ममन्थुर्वरुणालयम् । तस्मिंस्तु मथिते जातः पुनः सोमो महीपते ॥ ३५.१२ ॥

众人齐集于彼处，搅拌伐楼那（Varuṇa）之居处——大海。当搅拌发生之时，噢，大地之主，苏摩（即月神、月亮）再度出生。

Verse 13

योऽसौ क्षेत्रज्ञसंज्ञो वै देहेऽस्मिन् पुरुषः परः । स एव सोमो मन्तव्यो देहिनां जीवसंज्ञितः । परेच्छया स मूर्तिं तु पृथक् सौम्यां प्रपेदिवान् ॥ ३५.१३ ॥

那位超越的至人，在此身中被称为“知田者”(kṣetrajña)；唯有他应被理解为苏摩(Soma)，在具身众生中被认作“生命原理”(jīva)。凭借更高的意志，他取受了一个独立而温和清净的形相(saumya)。

Verse 14

तमॆव देवमनुजाः षोडशेमाश्च देवताः । उपजीवन्ति वृक्षाश्च तथैवोषधयः प्रभुम् ॥ ३५.१४ ॥

人类、十六类诸天，以及树木与药草，都依止于同一位主宰而得以存续；他是养育与维持的主。

Verse 15

रुद्रस्तमेव सकलं दधार शिरसा तदा । तदात्मिका भवन्त्यापो विश्वमूर्तिरसौ स्मृतः ॥ ३५.१५ ॥

其时，鲁陀罗(Rudra)以其头顶承载那全部实相。诸水亦成同一自性；他被忆念为“以宇宙为形”的那一位。

Verse 16

तस्य ब्रह्मा ददौ प्रीतः पौर्णमासीं तिथिं प्रभुः । तस्यामुपोषयेद् राजंस्तमर्थं प्रतिपादयेत् ॥ ३५.१६ ॥

主宰梵天(Brahmā)欢喜地赐予他满月之日(Paurṇamāsī)这一月相日(tithi)。在那一天，噢国王，应当守斋禁食，并成就此行持所欲达成的目的。

Verse 17

यवान्नहारश्च भवेत् तस्य ज्ञानं प्रयच्छति । कान्तिं पुष्टिं च राजेन्द्र धनं धान्यं च केवलम् ॥ ३५.१७ ॥

若以大麦(yava)为食而自持生计，它便赐予其人智慧；而且，噢诸王之最胜者，它还赐予光辉与滋养，并赐财富与谷粮，尤以粮食为要。