Home›Vamana Purana›Adh. 20›Shloka 26
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 26

Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection

Devanagari script

स्वर्गं मही वायुपथाश्च वश्याः पातालमन्ये च महेश्वराद्याः इन्द्रो ऽस्मि रुद्रो ऽस्मि दिवाकरो ऽस्मि सर्वेषु लोक्ष्वधिपो ऽस्मि बाले

Transliteration

svargaṃ mahī vāyupathāśca vaśyāḥ pātālamanye ca maheśvarādyāḥ indro 'smi rudro 'smi divākaro 'smi sarveṣu lokṣvadhipo 'smi bāle

Translation

“天界、大地与风之行道皆受我制；地下界（Pātāla）亦然，乃至以大自在天（Maheśvara）等为首的诸者亦在我下。我即因陀罗；我即鲁陀罗；我即日神。于一切世界中，孩儿啊，我为主宰。”

Word by Word
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object of implied ‘वश्याः/वश्यं करोमि’)
महीearth
मही:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (वेद/काव्ये प्रायः प्रथमा/द्वितीया समानरूपा); कर्म
वायु-पथाःpaths of the wind (sky-routes)
वायु-पथाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्ता/उद्देश्य (items listed as ‘subjected’)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
वश्याःsubjugated/under control
वश्याः:
Pradhāna-viśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootवश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
पातालम्the netherworld
पातालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्ता (others)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
महेश्वर-आद्याःMaheśvara and others
महेश्वर-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्ता (group headed by Maheśvara)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Pradhāna (विधेय)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-नाम (predicate nominative)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Pradhāna (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन
दिवाकरःthe Sun
दिवाकरः:
Pradhāna (विधेय)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifies लोकषु)
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; अधिकरण
अधिपःlord
अधिपः:
Pradhāna (विधेय)
TypeNoun
Rootअधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन
बालेO girl
बाले:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; सम्बोधन
Speakers
Bali (addressing Vāmana as ‘bāla’ / child)
Primary Deities
Vishnu (Vāmana, implied)Indra (claimed identity by Bali)Rudra/Śiva (Maheśvara; claimed identity by Bali)Sūrya (Divākara; claimed identity by Bali)
Key Themes
Daitya–Deva ConflictKingship and sovereigntyHubris (ahaṅkāra)Sectarian Harmony (invoked via naming Rudra/Maheśvara alongside Indra and Sūrya)
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Unchecked sovereignty tends to inflate the ego into cosmic self-identification (“I am Indra/Rudra/Sun”). The narrative sets up dharma’s corrective: power without humility and right orientation to the Supreme becomes self-delusion, inviting divine rebalancing.

Primarily within Vamśānucarita/Carita (narrative of a royal/dynastic figure—Bali—and the divine intervention around his reign), rather than cosmogenesis. It also supports dharma-illustration typical of itihāsa-style purāṇic narration.

Bali’s claim to be Indra, Rudra, and Sūrya symbolizes the appropriation of cosmic functions by ego. The mention of Maheśvara alongside other deities also reflects the Purāṇa’s broad pantheonic frame, while preparing for Viṣṇu’s demonstration that true cosmic lordship is not seized but inherent in the Supreme.

←Previous Verse
Next Verse→