Home›Vamana Purana›Adh. 17›Shloka 62
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Vishnu's Sleep (Ashunya-Shayana), Shloka 62

The Caturmasya Observances and the Rite of Vishnu’s Sleep (Aśūnya-Śayana) and Shiva’s Monthly Vows

Devanagari script

दक्षिणां श्वेतवृषभं धेनुं च कपिलां शुभाम् कनकं रक्कवसनं प्रदद्याद् ब्राह्मणाय हि गङ्गाधरेति जप्तव्यं नाम शंभोश्च पण्डितैः

Transliteration

dakṣiṇāṃ śvetavṛṣabhaṃ dhenuṃ ca kapilāṃ śubhām kanakaṃ rakkavasanaṃ pradadyād brāhmaṇāya hi gaṅgādhareti japtavyaṃ nāma śaṃbhośca paṇḍitaiḥ

Translation

作为祭司酬礼（dakṣiṇā），应施与婆罗门一头白牛、一头吉祥的黄褐母牛（kapilā）、黄金与红色衣服。学者亦当诵持商婆（Śambhu）之名为“恒河持者”（Gaṅgādhara）。

Word by Word
दक्षिणाम्a gift / fee (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Feminine, Accusative, Singular)
श्वेत-वृषभम्a white bull
श्वेत-वृषभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वेत (प्रातिपदिक) + वृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular); कर्मधारयः (श्वेतः वृषभः)
धेनुम्a cow
धेनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Feminine, Accusative, Singular)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
कपिलाम्tawny (brown)
कपिलाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Feminine, Accusative, Singular)
शुभाम्auspicious
शुभाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Feminine, Accusative, Singular)
कनकम्gold
कनकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकनक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)
रक्त-वसनम्a red garment
रक्त-वसनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + वसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular); कर्मधारयः (रक्तं वसनम्)
प्रदद्यात्should give
प्रदद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√दा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
ब्राह्मणायto a Brahmin
ब्राह्मणाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे चतुर्थी एकवचनम् (Masculine, Dative, Singular)
हिindeed
हि:
Sambandha/Avadhāraṇa (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic particle)
गङ्गाधरO Gaṅgā-bearer (Śiva)
गङ्गाधर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक, √धृ)
Formसम्बोधन-एकवचनम् (Vocative, Singular), पुंलिङ्ग; तत्पुरुषः (गङ्गां धरति)
इतिthus
इति:
Vākyasaṃbandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्नम् (quotative particle)
जप्तव्यम्to be recited / should be chanted
जप्तव्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Root√जप् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (gerundive/obligative); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Neuter Nom/Acc Sg)
नामname
नाम:
Karma/Viśeṣya (कर्म/विशेष्य)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (Neuter Nom/Acc Sg)
शंभोःof Śambhu (Śiva)
शंभोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Masculine, Genitive, Singular)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
पण्डितैःby the learned
पण्डितैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपण्डित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural)
Speakers
Not explicitly indicated in the provided excerpt (likely within the Pulastya–Nārada dialogue frame typical of the Purāṇa).
Primary Deities
Shiva
Key Themes
Vrata/RitualsDāna (charity)Mantra/JapaŚaiva devotionMerit (puṇya) and ritual efficacy
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Ritual observance is completed by generosity: dakṣiṇā and dāna are presented not as mere transaction but as ethical completion of worship—supporting learned custodians of dharma and cultivating non-attachment through giving.

This passage aligns best with ācāra/dharma instruction and vrata-vidhi within Purāṇic discourse; it is not primarily sarga/pratisarga but belongs to normative teaching often embedded alongside vaṃśānucarita and tīrtha narratives.

The gifts encode auspiciousness and ritual completeness: the bull/cow signify dharma and prosperity, gold signifies enduring merit, red garments suggest auspicious śakti/maṅgala; japa of “Gaṅgādhara” invokes Śiva as the purifier who bears the sacred river—linking inner purification with outward charity.

←Previous Verse
Next Verse→