Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 44

Devanagari script

श्रीव्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन तस्य चन्द्रहरेः शुभाम् । उत्पत्तिं च तथा चंद्रव्रतस्योद्यापने विधिम्

Transliteration

śrīvyāsa uvāca | bhagavanbrūhi tattvena tasya candrahareḥ śubhām | utpattiṃ ca tathā caṃdravratasyodyāpane vidhim

Translation

圣者毗耶娑说道：世尊啊，请如实为我宣说那位“月之哈利”(Candrahari)的吉祥起源，并且也讲明“月誓”(Candra-vrata)圆满结愿仪式（udyāpana）的法则。

Word by Word

• श्रीव्यासः: Śrī Vyāsa
• श्रीव्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीव्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता (speaker)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• भगवन्: O Lord/Venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधनम्

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्त्वेन: in truth, accurately
• तत्त्वेन: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; प्रकारे/हेतौ (in truth/as per reality)

• तस्य: of that
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्धे

• चन्द्रहरेः: of Candrahari
• चन्द्रहरेः: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रहरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—चन्द्रस्य हरिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; उत्पत्ति-विशेषणम्

• उत्पत्तिम्: origin
• उत्पत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb: likewise)

• चन्द्रव्रतस्य: of the Candra-vow
• चन्द्रव्रतस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—चन्द्रस्य व्रतम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• उद्यापने: in the udyāpana (conclusion)
• उद्यापने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उद्यापन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (in the concluding rite)

• विधिम्: procedure, rule
• विधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

Speaker

Śrī Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrahari (to be explained)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (implied as respondent in next verse)

Visual Art Cues

Scene: A teaching assembly: Vyāsa respectfully questions a revered sage about Candrahari’s origin and the udyāpana of Candra-vrata; manuscripts, kuśa grass seats, and a calm hermitage setting.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Candrahari
• Candra-vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authentic dharma requires knowing both the sacred origin (utpatti) and the correct ritual method (vidhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, through inquiry into the Candrahari manifestation connected to the locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

Request for the udyāpana-vidhi (completion procedure) of the Candra-vrata.