Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 84

Devanagari script

त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता । भयार्त्तानां सुहृन्मित्रं त्वं पिता त्वं पितामहः

Transliteration

tvaṃ mātā sarvalokānāṃ tvameva jagataḥ pitā | bhayārttānāṃ suhṛnmitraṃ tvaṃ pitā tvaṃ pitāmahaḥ

Translation

你是一切世界之母，你唯独是宇宙之父。对受恐惧所迫者，你是慈善的朋友与同盟；你是父亲——诚然，你是万有的太祖。

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), उत्तमपुरुषार्थे मध्यमपुरुष-प्रयोगः; एकवचनम्, प्रथमा (1st case, nominative), लिङ्गनिर्देशः न (common)

• माता: mother
• माता: Predicate nominative (समानााधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• सर्वलोकानाम्: of all worlds/people
• सर्वलोकानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + लोक (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th, genitive), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सर्वे लोकाः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचनम्, प्रथमा (1st)

• एव: indeed/only
• एव: Modifier (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारणार्थक (emphatic)

• जगतः: of the world
• जगतः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम्

• पिता: father
• पिता: Predicate nominative (समानााधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• भयार्त्तानाम्: of those distressed by fear
• भयार्त्तानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भय + आर्त (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीह्यर्थे न; तत्पुरुषः (भयेन आर्ताः); पुंलिङ्गे (समूहवाचक), षष्ठी (6th), बहुवचनम्

• सुहृत्-मित्रम्: a well-wisher and friend
• सुहृत्-मित्रम्: Predicate nominative (समानााधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् + मित्र (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्वसमासः (सुहृत् च मित्रं च); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम् (समाहार-द्वन्द्व)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचनम्, प्रथमा (1st)

• पिता: father
• पिता: Predicate nominative (समानााधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचनम्, प्रथमा (1st)

• पितामहः: grandfather
• पितामहः: Predicate nominative (समानााधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पिता + मह (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषसमासः (पितॄणां महः/महान्—पितामहः = पितुः पिता); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्

Speaker

Viṣṇuśarmā (devotee, offering a hymn)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Ayodhyā-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: A frightened pilgrim family at night near the Sarayū is comforted by a radiant vision of Rāma/Nārāyaṇa extending a protective hand; the deity’s aura is maternal and paternal, sheltering all beings.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Jagat (the universe)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is the universal parent and protector; remembrance of Him dispels fear and grants refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the broader setting of the Ayodhyāmāhātmya section, framing this praise as part of its sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse functions as stotra (devotional praise) emphasizing surrender and trust.