Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अथ सोमेश्वराख्यं च तत्र लिंगं सुशोभनम् । अस्ति ख्यातं त्रिलोकेऽत्र स्वयं सोमेन निर्मितम्

苏多说道：彼处确有一座殊胜庄严的林伽，名为“苏摩伊湿伐罗”（Somēśvara），名闻三界；乃由苏摩（月神）亲自于此建立。

Verse 2

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

凡人在彼处于每个星期一礼拜供奉，持续一年——纵然只作片刻持戒——亦能解脱乃至最可怖的疾病。

Verse 3

यक्ष्मणापि न संदेहः किं पुनः कुष्ठपूर्वकैः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोगार्त्तस्तं प्रपूजयेत्

即便患有“夜叉摩”（yakṣmā，痨病/肺痨），亦无疑得解脱；更何况麻风（kuṣṭha）等诸般病患。故凡为疾病所苦者，当竭尽全力于彼处礼敬供养圣主。

Verse 4

तदाराध्य पुरा सोमः क्षयव्याधिसमन्वितः । बभूव नीरुग्देहोऽसौ यथा पांड्यो नराधिपः

久远以前，苏摩（Soma）罹患消耗之疾，虔诚礼敬那位苏摩主（Somēśvara）。于是其身离病得安，如同后来般地，般荼耶王亦复如是。

Verse 5

ऋषय ऊचुः । ओषधीनामधीशस्य कथं सोमस्य सूतज । क्षयव्याधिः पुरा जाता उपशांतिं कथं गतः

诸仙人说道：“噢，苏多之子啊，苏摩乃诸药草之主，何以在古时竟染消耗之疾？此病又如何得以平息？”

Verse 6

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते । तथा तस्य महीपस्य पांड्यस्यापि कथां शुभाम्

愿你详尽为我等宣说这一切，噢，大心者；并请一并讲述那位般荼耶国王的吉祥事迹。

Verse 7

सूत उवाच । दक्षस्य कन्यकाः पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ

苏多说道：“从前，夜之主苏摩在诸天、圣火与师长之前，迎娶了达克沙之女，共二十七位。”

Verse 8

नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः । दैवज्ञैरश्विनीपूर्वा रूपौदार्यगुणान्विताः

她们在世间被称为“宿”（Nakṣatra），为最上之二生者与占星者所称颂，自阿湿毗尼（Aśvinī）起首，具足美貌、慷慨与诸德。

Verse 9

अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः । रोहिणी वल्लभा जज्ञे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

随后，在众女之中，罗希尼成为那“夜之主”（月神）的挚爱，甚至比他自身的生命气息更为珍贵。

Verse 10

ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । रोहिण्या सह संयुक्तः संबभूव दिवानिशम्

此后，他不再平等眷顾达克沙的诸位女儿，而是与罗希尼相依相合——昼夜不离。

Verse 11

ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः । प्रोचुर्दुःखान्विता दक्षं गत्वा बाष्पप्लुताननाः

于是那些少女因欲望不得满足而焦灼，又被不幸所压，便前往达克沙；她们泪湿满面，怀着悲苦向他诉说。

Verse 12

वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने । ऋतुमात्रमपि प्रीत्या सोऽस्माकं न प्रयच्छति

“父亲啊，你把我们嫁给那罪人作妻；可他连一回亲近的时节——哪怕一个ṛtu——也不以爱意赐予我们，亦不来亲近我们。”

Verse 14

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षो दुःखसमन्वितः । सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ

苏多说道：达克沙听了她们的话，满怀忧伤；他亲自带着众女，前往沙辛（月神）面前。

Verse 15

ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः । भर्त्सयन्परुषैर्वाक्यैर्निशानाथं मुहुर्मुहुः

随后，达克沙·生主站在她们面前，以严厉之语一再斥责尼沙那他（夜之主，即月神）。

Verse 16

किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम । कर्म मूढ सतां बाह्य धर्मशास्त्रविगर्हितम्

“夜之主啊，卑劣者——你怎能做出此事而称为相宜？愚迷之人啊，此举背离善人之行，亦为《达摩论典》（Dharma-śāstra）所谴责。”

Verse 17

ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः । यन्न संभाषसि प्रीत्या धर्मशास्त्रं न वेत्सि किम्

“即便适时之期已至，你仍不以爱意与我所生的诸女交谈。你难道不知《达摩论典》吗？”

Verse 18

ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः

“然而，若有人在ṛtu之期，妻子已沐浴洁净、近在身旁，却仍不亲近她——此人必招致可怖之罪，如同杀胎之罪；对此毫无疑义。”

Verse 19

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः । प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव

夜之主听罢此言，心生惭愧；他低垂面容，对达克沙说道：“我将遵行你的命令。”

Verse 20

ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते । निवेद्यामंत्र्य तं पश्चाज्जगाम निजमंदिरम्

于是达克沙心怀欢喜，将自己所有的女儿奉献给那位清冷如冰辉的月神。礼敬辞别之后，他便回到自己的居所。

Verse 21

चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः । रोहिण्या सह संसर्गं प्रचकारानुरागतः

然而月神仍如往昔，舍弃了达克沙的诸女；因欲爱所系，他只与罗希尼继续相合。

Verse 22

अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः । प्रोचुश्च बाष्पपूर्णाक्षास्तत्कालसदृशं वचः

随后她们悲苦不堪，又来到父亲所在之处；泪盈双目，说出与当时忧患相称的话语。

Verse 23

एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि । यद्दौर्भाग्यं प्रसंजातं सर्वस्त्रीजनगर्हितम्

“慈父啊，我们心中怀着巨大的悲痛——因为厄运降临于我们，成了为众女所共责的耻辱。”

Verse 24

यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना । व्यर्थश्रमोऽप्रमाणीव कृतेऽस्माकं गतः स्वयम्

“而且，由于那欲心炽盛、心性邪恶之人，父亲竟被弄得仿佛劳苦尽成徒然、威命不被听从——明明您所作皆为我们。”

Verse 25

तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन । रमते स हि रोहिण्या चंद्रमाः सहितोऽनिशम्

“我们无论如何也无法把那悲苦承受在心中——因为月神常常不息地欢悦，只与罗希尼相伴。”

Verse 26

विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः । अनुज्ञां देहि तस्मात्त्वमस्माकं तत्र सांप्रतम् । दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्

“尤其因你的言命，夜之主已被禁止。故请你此刻赐予我们许可前往那里——被不幸之苦灼烧，我们将以此方式舍弃生命。”

Verse 27

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपसमन्वितः । शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः

苏多说道：“听了她们的话，达克沙怒火充满，前往其面前，随即诅咒了夜之主。”

Verse 28

यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम् । कृतं तस्मात्क्षयव्याधिस्त्वां ग्रसिष्यति दारुणः

“因为你这罪人不曾遵行我那依于达摩之言，所以可怖的消耗之疾将吞噬你。”

Verse 29

एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः । तत्क्षणाद्यक्ष्मणाश्लिष्टः क्षयं याति दिने दिने

说罢，达克沙离去；而月神亦然——噢，诸位最胜的二生者——自那一刻起便被痨病（yakṣmā）紧紧缠住，日复一日地消瘦衰败。

Verse 30

ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् । अशक्तः सेवितुं कामं वभ्राम जगतीतले

于是他日渐消瘦；舍离罗希尼，已无力追逐欲乐，便在大地之上流浪徘徊。

Verse 31

क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान् । औषधानि विचित्राणि प्रकुर्वाणो जितेन्द्रियः

为求消除那耗损之病，他询问诸位医师；并以自制之心，调制种种不同的药方。

Verse 32

तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः । दक्षशापेन रौद्रेण क्षयं याति दिनेदिने

然而即便如此，夜之主宰（月神）仍未能脱离“夜叉摩”之痨病；因达克沙那凶烈的诅咒，他日复一日地衰耗。

Verse 33

ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः । बभूव श्रद्धयायुक्तस्त्यक्त्वा भेषजमुत्तमम्

随后他生起离欲之心，专志于朝礼诸圣渡口（tīrtha）；怀抱深信，连最上妙的药也都放下了。

Verse 34

अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च । संप्राप्तो ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

于是他游行于诸圣渡与神圣住处之间，终于抵达——噢，最胜的婆罗门们——普拉婆娑（Prabhāsa），那至上的圣域。

Verse 35

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः । यावत्संप्रस्थितोन्यत्र तावदग्रे व्यवस्थितम्

在那里，他沐浴而得清净；夜之主凝望普拉婆娑（Prabhāsa）。正当他将往他处启行之际，见一人立于其前。

Verse 36

अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम् । तपोवीर्यसमोपेतं सर्वसत्त्वानुकम्पकम्

他看见一位名为罗摩迦（Romaka）的牟尼：誓戒坚固，具足由苦行所生之威力，并怜悯一切众生。

Verse 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

见到他，便深深顶礼，继而恭敬而言。月神旃陀罗（Candra）为消耗之病所困，出于深切的厌离与绝望而说道：“噢，二生之中最胜者！”

Verse 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

“噢，婆罗门之主（Viprendra），我被这消耗之病的势力折磨得几近枯竭。故请赐我对治之法；我已来投你为归依。”

Verse 39

मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम् । अनेकधा महाभाग परिक्षीणो दिनेदिने

“我曾询问诸医，并以多种方式服用他们所开之药；然而，噢大福德者（Mahābhāga），我仍日复一日地消瘦衰败。”

Verse 40

यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि । व्याधिनाशाय तत्तेन त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

若你不赐我一法教诲以灭除此病，那么正因如此，我今日便将舍弃此身。

Verse 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

罗摩迦说道：“噢，夜之主啊，连他人的诅咒也不能任意更改——更何况是光辉无量的达克沙之诅咒！”

Verse 42

तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम् । येन ते स्यादसंदिग्धं क्षयव्याधि परिक्षयः

因此，我将在此赐你一则公认善妙的教诲；凭此，你的痨病必将毫无疑虑地彻底止息。

Verse 43

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

在此，若诸神之神持三叉戟者（Śūlin）心生欢悦，便无一物不可赐与。故凭此言之保证，当敬拜于彼。

Verse 44

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ । तेषु संस्थाप्य तल्लिंगं तस्य नाशाय रात्रिप

诚然，在六十八处圣地（tīrtha）之中，常有住世之临在于大地。噢，夜之王啊，当于诸圣地安立彼灵伽，以灭除此患。

Verse 45

आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा । संप्राप्स्यसि न संदेहः क्षयव्याधि परिक्षयम्

因此，当以信心净化之心，日日礼敬祂。毫无疑虑，你将获得那消耗之病的彻底止息。

Verse 46

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टो निशापतिः । तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः । संस्थाप्य पूजयामास स्वनामांकानि भक्तितः

苏多说道：闻彼言辞，夜之主宰（月神旃陀罗）欢喜踊跃。在普罗婆娑圣域中，他安立了持三叉戟者（湿婆）的神圣林伽，并以虔敬礼拜——那些林伽刻有他自己的名号。

Verse 47

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

于是，大天（摩诃提婆）心生欢喜，赐予他亲见圣容，并说道：“我乃赐福者；随你所愿，尽可祈求。”

Verse 48

चन्द्र उवाच । परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम् । प्राप्तस्तस्मात्परित्राहि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

旃陀罗说道：“噢，诸天之主，我已极度衰弱；因耶叉摩之病，我被逼至绝境。故请救护我——我别无所求。”

Verse 49

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । दक्षमाहूय तत्रैव ततः प्रोवाच सादरम्

闻其言，世尊——以公牛为旗帜者——即在彼处召来达叉，随后恭谨而郑重地对他说道。

Verse 50

एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् । तस्मादनुग्रहं चास्य मम वाक्यात्समाचर

此月神旃陀罗——你的女婿——已被你诅咒，且行事不善。故当依我之言，施以恩泽，垂怜于他。

Verse 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

达叉说道：“我亦曾对他说合乎法的言辞，然此愚昧之人并未实行；他在我面前曾言‘我必行之’，却终成失信之徒。”

Verse 52

तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज । हास्येनापि मया प्रोक्तं नान्यथा संप्रजायते

噢，牛旗之主！为我女儿之故，他在忿怒中诅咒了月神；而我纵以戏言说出，也不能有他途——我之言必当成就。

Verse 53

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति सर्वास्ताः सुता एष निशाकरः । समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्

诸神之主说道：“自今日起，此月神将恒常视彼诸女皆为平等；因我之命，毫无疑惑。”

Verse 54

तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु । येन ते स्याद्वचः सत्यं मत्प्रसादसमन्वितम्

故令一半月分渐亏，另一半月分渐盈；使汝之言得成真实，并蒙我恩佑加持。

Verse 55

ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । देवोऽपि शंकरो भूयः प्रोवाच शशलांछनम्

于是达克沙说道“如是”，便回到自己的居所。圣者商羯罗也再次开口，对那带有兔纹的月神说道。

Verse 56

भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन । येन सर्वं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

噢，带兔纹的月神啊，再向我祈求你所愿之事；由此我将赐予一切，即便是极难得之物。

Verse 57

चन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तत्स्थापितेषु लिंगेषु मया सर्वेषु सर्वदा । संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया

月神旃陀罗说道：“若主宰诸天者垂悦，若愿赐我一愿——则愿在我所建立的一切林伽之中，恒常显现您的神圣临在；为求诸世界之安乐利益。”

Verse 58

देव उवाच । अष्टषष्टिषु लिंगेषु स्थापितेषु त्वया विभो । सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव

主说道：“大能者啊，在你所建立的六十八座林伽之中，我将依你所求，于每个星期一赐予特别的临在。”

Verse 59

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । चन्द्रोऽपि हर्षसंयुक्तः समं पश्यति तास्ततः

说罢，诸天之主便从视野中隐没。月神旃陀罗亦欢喜充满，随后以平等之心观照它们一切。

Verse 60

सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् । ततो हर्ष समायुक्ता वभूवुस्तदनंतरम्

噢，最胜婆罗门啊，达叉之女忆念商羯罗（湿婆）之言，随即欢喜充满，紧接其后。

Verse 61

एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु तथान्येषु ततः परम्

因此，最胜婆罗门啊，彼处遂有“苏摩伊湿伐罗”显现——在六十八处圣地渡口（tīrtha）以及其外诸处亦复如是。