Adhyaya 216

Verse 1

आनर्त उवाच । अन्येऽपि विविधाः कालाः सन्ति पुण्यतमा द्विज । कस्माच्चेंदुक्षये श्राद्धं विशेषा त्समुदाहृतम्

阿那尔塔说道：“噢，二次生者（dvija），还有许多时辰同样至为功德。为何偏偏在月亮亏减之际（indu-kṣaya），行Śrāddha供献却被特别称赞？”

Verse 2

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

“大牟尼啊，请为我详尽开示这一切。”

Verse 3

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाराज श्राद्धार्हाः संति भूरिशः । कालाः पितृगणानां च तृप्तिदास्तुष्टिदाश्च ये

婆尔特利耶祭者说道：“确实如此，大王。适宜行施罗达（Śrāddha）的时机甚多——那些能令祖灵众（Pitṛ）得满足、得欢喜的时日。”

Verse 4

मन्वाद्या वा युगाद्याश्च तेषां संक्रांतयोऽपराः । व्यतीपातो गजच्छाया ग्रहणं सोम सूर्ययोः

“这些时机包括：诸摩奴（Manu）之始与诸劫（Yuga）之始；其种种太阳迁移（saṅkrānti）；又有维亚提帕塔（Vyatīpāta）、象影（Gaja-chāyā），以及月食与日食。”

Verse 5

एतेषु युज्यते श्राद्धं प्रकर्तुं पितृतृप्तये । तथा तीर्थे विशेषेण पुण्य आयतने शुभे

“在这些时日，宜为使祖灵（Pitṛ）得满足而行施罗达（Śrāddha）；同样，在圣地渡口（tīrtha）尤为相宜——那是吉祥的福德之所、圣善的依处。”

Verse 6

श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः प्राप्तैर्द्रव्यैर्वा पितृवल्लभैः । अपर्वण्यपि कर्तव्यं सदा श्राद्धं विचक्षणैः

“若有堪受施罗达（Śrāddha）的婆罗门（brāhmaṇa）在前，或具备祖灵所喜之供品，智者即便在非节庆月日（tithi）之时也当行施罗达；诚然，凡可行之时，皆应行之。”

Verse 7

सोमक्षये विशेषेण शृणुष्वैकमना नृप । अमा नाम रवे रश्मिसहस्रप्रमुखः स्थितः

“如今，大王，请一心谛听关于月亮亏减的殊胜教诲：在太阳之中住有一种名为‘阿玛’（Amā）的力量，为千百光线之首。”

Verse 8

यस्य स्वतेजसा सूर्यः प्रोक्तस्त्रैलोक्यदीपकः । तस्मिन्वसति येनेन्दुरमावस्या ततः स्मृता

凭其自身的光辉，太阳被称为“三界之灯”；当月亮住于那光辉/威力之中之日，即被忆念为阿摩婆娑耶（Amāvasyā，新月日）。

Verse 9

अक्षया धर्मकृत्ये सा पितृकृत्ये विशेषतः । अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा

此阿摩婆娑耶于诸行法事之功德不可穷尽，尤以奉献祖灵之仪最为殊胜。其时，诸类祖灵（Pitṛ）——阿耆尼湿瓦达（Agniṣvātta）、婆梨湿陀（Barhiṣad）、阿阇耶波（Ājyapa）与苏摩波（Somapa）——与此祭仪尤为相应。

Verse 10

रश्मिपा उपहूताश्च तथैवायंतुनाः परे । तथा श्राद्धभुजश्चान्ये स्मृता नान्दीमुखा नृप

大王啊，被称为罗湿弥波（Raśmipā）、优婆呼多（Upahūta）、阿耶姆图那（Āyaṃtunā）以及其他名为施罗陀陀布阇（Śrāddhabhuja）者的诸祖灵，被忆念为“难提目迦祖灵”（Nandīmukha Pitṛ）。

Verse 11

एते पितृगणाः ख्याता नव देवसमुद्भवाः । आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यावश्विनावपि

这些祖灵之众著称为九类，出自诸天：即阿底提耶（Āditya）、婆苏（Vasu）、鲁陀罗（Rudra），以及那萨提耶（Nāsatya，阿湿毗尼双神）亦在其中。

Verse 12

सन्तर्पयन्ति ते चैतान्मुक्त्वा नान्दीमुखान्पितॄन् । ब्रह्मणा ते समादिष्टाः पितरो नृपसत्तम

最胜之王啊，先将难提目迦祖灵（Nandīmukha Pitṛ）另置一旁，便以供献（清水与食物）令其余诸祖灵得以满足；这些祖灵乃由梵天（Brahmā）为此事所任命。

Verse 13

तान्संतर्प्य ततः सृष्टिं कुरुते पद्मसंभवः

在使他们满足之后，莲华所生的帕德玛三婆婆（梵天，莲生者）便继续施行创世之业。

Verse 14

पितरो अन्येऽपि मर्त्या निवसन्ति त्रिविष्टपे । द्विविधास्ते प्रदृश्यंते सुखिनोऽसुखिनः परे

其他的祖灵（Pitṛ）也曾为凡人，今居于三十天界（Triviṣṭapa）。他们显现为两类：有的安乐，有的忧苦。

Verse 15

येभ्यः श्राद्धानि यच्छंति मर्त्य लोके स्ववंशजाः । ते सर्वे तत्र संहृष्टा देववन्मुदिताः स्थिताः

凡在人间由自家后裔奉献施罗达（śrāddha）者，皆在彼处欢欣鼓舞，喜悦如诸天。

Verse 16

येषां यच्छन्ति ते नैव किंचित्किञ्चित्स्ववंशजाः । क्षुत्पिपासाकुला स्ते च दृश्यन्ते बहुदुःखिताः

而那些自家后裔全然不供奉者，则可见其为饥渴所逼，备受重苦。

Verse 17

कस्यचित्त्वथ कालस्य पितरः सुरपूजिताः । अग्निष्वात्तादयः सर्वे त्रिदशेन्द्रमुपस्थिताः

随后在某一时刻，诸祖灵——为天众所敬奉，以阿耆尼湿伐多等为首——悉皆前来侍立于三十天之主因陀罗之前。

Verse 18

भक्त्या दृष्टा महाराज सहस्राक्षेण पूजिताः । तथान्यैर्विबुधैः सर्वैः प्रस्थिताः स्वे निकेतने

大王啊，他们以虔敬之心被瞻仰，并受千眼者萨哈斯拉克沙（因陀罗）供奉礼拜。同样也为诸天众神所敬礼，遂启程归于各自的住处。

Verse 19

पितृलोकं महाराज दुर्लभं त्रिदशैरपि । तान्दृष्ट्वा प्रस्थितान्राजन्पितरो मर्त्यसंभवाः

大王啊，祖灵界（Pitṛloka）即使对诸天也难以到达。见他们启程离去，那些曾生为凡人的祖灵众亦为之动心，转而注目。

Verse 20

क्षुत्पिपासार्दिता ये च त ऊचुर्दैन्यमाश्रिताः । स्तुत्वाऽथ सुस्तवैर्दिव्यैः पितृसूक्तैश्च पार्थिव

大王啊，那些为饥渴所逼的人以谦卑之态开口。随后他们以至善的天妙赞歌，并以奉献祖灵的神圣《祖颂》（Pitṛ-sūkta）而赞礼，继而陈述所求。

Verse 21

वेदोक्तैरपरैश्चैव पितृतुष्टिकरैः परैः । ततः प्रोचुश्च संहृष्टाः पितरस्तान्सुरोद्भवाः

又以其他诵辞——为吠陀所许可、殊胜而能令祖灵欢悦者——如是诵毕，出自诸天的祖灵众欣然开口，对他们说道。

Verse 22

प्रसन्नाः स्मो वयं सर्वे युष्माकं शंसितव्रताः । तस्माद्ब्रूत वयं येन यच्छामो वो हृदि स्थितम्

“我们众皆欢喜，”他们说道，“因为你们的誓行堪称赞叹。故当直言——以何方便，我们才能赐予你们心中所怀之愿？”

Verse 23

पितर ऊचुः । वयं हि पितरः ख्याता मनुष्याणामिहागताः । स्वर्गे स्वकर्मणा नित्यं निवसाम सुरैः सह

祖灵（Pitṛ）说道：“确然，我们被称为祖灵；我们为人类之故而来到此处。在天界，凭自身功德之力，我们与诸天永恒同住。”

Verse 24

विमानेषु विचित्रेषु संस्थिताः सर्वतोदिशम् । वांछितेषु च लोकेषु यामो ध्वजपताकिषु

“我们安住于奇妙的天车之中，遍满诸方；随心所欲往来于所愿之世界，车上旌旗幢幡飘扬。”

Verse 25

हंसबर्हिण जुष्टेषु संसेव्येष्वप्सरोगणैः । गन्धर्वैर्गीयमानाश्च स्तूयमानाश्च गुह्यकैः

“在天鹅与孔雀流连之处，众阿普萨拉侍奉左右；乾闼婆以歌声颂扬，古希耶迦以赞词礼敬，我们安住于尊荣之中。”

Verse 26

परं सन्तिष्ठमानानामस्माकं त्रिदशैः सह । अत्यर्थं जायते तीव्रा क्षुत्पिपासा सुदारुणा

“然而，即便我们与三十天神同住其间，内心仍生起极其猛烈而可怖的饥渴。”

Verse 27

यस्या मन्यामहे चित्ते वह्निमध्यगता वयम् । भक्षयामः किमेतान्हि पक्षिणो विविधानपि । हंसादीन्मधुरालापान्किं वा चाप्सरसां गणान्

“其势凶猛，令我们心中仿佛置身火焰之中。我们究竟能吃什么呢——这些种种飞鸟，乃至声如甘露的天鹅等，抑或连阿普萨拉的众群也要吞食吗？”

Verse 28

यदि कश्चित्क्षुधाविष्टः कञ्चिदादाय पक्षिणम् । गुप्तो गृह्णाति भक्षार्थं हन्तुं शक्तोऽपि सोऽपि न

若有人为饥饿所迫，暗中捉取一只鸟作食物——纵然有能力，连他也不忍下手将其杀害。

Verse 29

अजराश्चामराश्चैव स्वर्गे ये स्वर्गगाः खगाः । तथा मनोरमा वृक्षा नन्दनादि वनेषु च

而在天界往来飞翔的群鸟，无老无死；同样，诸如难陀那等林苑之中，也有悦目可爱的树木。

Verse 30

फलिता ये प्रदृश्यंते प्राप्यांश्चापि मनोरमाः । तत्फलानि वयं सर्वे गृह्णीमः पितरो यदि

那些果实看似熟透，亦可轻易采得，令人神往；但愿我们诸位祖灵（Pitṛ）也能将那可爱之果取为己有！

Verse 31

न त्रुटंत्यपि यत्नेन समाकृष्टानि तान्यपि । एतल्लेखापगातोयं तृषार्त्ता यदि यत्नतः । प्रपिबामो न हस्तेषु तच्च तोयं पुनः स्पृशेत्

即使我们竭力拉扯，那些果实也不折落。又当渴苦逼迫时，我们费力欲饮勒迦河之水，水却不肯停留于掌中——倏然滑散，我们再触之亦终归徒然。

Verse 32

भुंजानश्च न कोऽप्यत्र दृश्यतेऽत्र पिबन्नपि । तस्मात्त्रिविष्टपावासो ह्यस्माकं घोरदारुणः

此处不见有人进食，亦不见有人饮水。因此，我们即便居于三十三天（Triviṣṭapa），也变得可怖而严酷。

Verse 33

एते सुरगणाः सर्वे ये चान्ये गुह्यकादयः । दृश्यंतेऽत्र विमानस्था सर्वे संहृष्टमानसाः

此处可见这一切天众，以及诸如古希耶迦等众，皆乘坐空中天车（毗摩那）而住，人人心怀欢喜。

Verse 34

क्षुत्पिपासापरित्यक्ता नानाभोगसमाश्रयाः । कदाचिच्च वयं सर्वे भवामस्तादृशा इव

远离饥渴，依凭种种享乐；有时我们众人也仿佛变得与他们（诸天）相似。

Verse 35

क्षुत्पिपासापरित्यक्ताः सतोषं परमं गताः । तत्किं कारणमेतद्यत्क्षुत्पि पासा प्रजायते

我们虽已舍离饥渴，得至至上的满足；然而这是什么缘故，使饥与渴又再度生起？

Verse 36

आकस्मिकी च बाधा नः कदाचिन्न प्रणश्यति । तथा कुरुत भद्रं वो यथा तुष्टिः प्रजायते

而我们这突如其来的苦恼，有时并不真正消散。故请你们行事——愿吉祥临于诸位——使得满足之心得以生起（于我们）。

Verse 37

शाश्वती नो यथाऽन्येषां देवानां स्वर्गवासिनाम् । यूयं हि पितरो यस्माद्देवानां भावितात्मनाम्

愿我们的境况也如其他居于天界的诸神一般恒常不变；因为你们确是诸天中自性圆成者的皮特利（祖灵）。

Verse 38

वयं चैव मनुष्याणां तेन वः शरणं गताः । पितर ऊचुः । अस्माकमपि चैवैषा कष्टावस्था प्रजायते

我们乃人类之祖灵（Pitṛ），因此前来投靠于你们。祖灵说道：“对我们而言，也会生起这同样痛苦的境况。”

Verse 39

शक्राद्या विबुधा व्यग्राः श्राद्धं यच्छंति नो यदा । ततश्चागत्य तान्सर्वे देवान्संप्रार्थयामहे

当因陀罗等诸天忙于各自事务而赐予我们施罗陀（śrāddha）供养之时，我们便前往，恳切祈求诸天众神。

Verse 40

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामस्तैर्देवैस्तर्पिता वयम् । युष्माकं वंशजा ये च प्रयच्छंति समाहिताः

此后，我们得至圆满满足，因为诸神以如法的祭奠（tarpana）使我们得以慰藉。又你们族裔中那些心神专一、如仪奉献应供之物者——凭借他们，我们便得安足。

Verse 41

कथं न तृप्तिमायातास्ते सर्वे तैः प्रतर्पिताः । यत्र प्रमादिभिर्वंश्यैर्न तर्प्यंते कथंचन

既已由他们如法祭奠，众祖灵又怎会不皆得满足？然而在那等族人疏忽怠慢、全然不行祭奠之处，祖先终究无法得安足。

Verse 42

क्षुत्पिपासाकुलाः सर्वे ते तदा स्युर्न संशयः । किं पुनर्नरकस्था ये धर्मराजनिवेशने

那时他们必定都将为饥渴所逼迫——毫无疑问。更何况那些住在地狱、处于法王（Dharmarāja）居所之中的众生！

Verse 43

एतद्धि कारणं प्रोक्तं युष्माकं च कथंचन । क्षुत्पिपासोद्भवं रौद्रं युष्माभिर्यदुदीरितम्

此确为你们之事所宣说的原因。你们所言由饥与渴所生的凶猛境况，正是由于怠慢应行供献而起。

Verse 44

तदस्माकं विभागं चेद्यूयं यच्छत सत्तमाः । सर्वे कव्यस्य दत्तस्य तत्कुर्मो वै हितं शुभम्

因此，诸位至善者，若你们赐予我们应得之分，我们众皆将为所施之祭祖供品（kavya）而回报以利益与吉祥之事。

Verse 45

ब्रह्माणं प्रार्थयित्वा च स्वयं गत्वा तदंतिकम् । बाढमित्येव तैरुक्ते तत आदाय तानपि

既祈请梵天，又亲自前往其座前；当他们答曰“善哉，如是”之时，（他）便也将他们一并带去。

Verse 46

दिव्याः पितृगणाः प्राप्ता विधेः सदनमुत्तमम् । नांदीमुखान्पुरस्कृत्य पितॄन्यांस्तर्पयेद्विधिः

诸天性的祖灵众（Pitṛ）抵达了毗提（梵天）最胜之居处。毗提以前列安置那难底穆迦祖先，继而为其余诸祖灵行作塔尔帕那（令其满足之奠献）。

Verse 47

सृष्टिकाले तु संप्राप्ते वृद्धिकामः सुरेश्वरः । अथ तैः सह ते सर्वे स्तुत्वा तं कमलासनम् । प्रणिपत्य स्थिताः सर्वे पितरो विनयान्विताः

当创生之时来临，诸天之主为求增长兴盛，便与他们一同赞颂那莲座之尊（梵天）。一切祖灵众具足谦恭，俯伏顶礼，恭敬而立。

Verse 48

पितॄंस्तान्विनयोपेतान्प्रणिपातपुरःसरान् । विधिः प्रोवाच राजेंद्र सांत्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा

大王啊，见那些祖灵（Pitṛ）谦恭具足，以俯伏礼拜为先导而来，毗提（梵天）便以柔和之语开口安慰他们。

Verse 49

ब्रह्मोवाच । किमर्थं पितरः सर्वे समायाता ममांतिकम् । देवतानां मया सार्धं संपूज्याः सर्वदा स्थिताः

梵天说道：“诸位祖灵（Pitṛ）为何都来到我面前？我常令你们与诸天同受供养，恒为应受礼敬者。”

Verse 50

तथान्येऽपि च दृश्यंते युष्माभिः सह संगताः । य एते मानवा काराः स्वल्पतेजोन्विताः स्थिताः

并且还看见另有他者与你们同来聚集——这些人类站在此处，只具微薄光辉。

Verse 51

पितर ऊचुः । पितरो मानवा ह्येते स्वर्गं प्राप्ताः स्वकर्मभिः । देवानां मध्यसंस्थाश्च पीड्यंते क्षुत्पिपासया

祖灵们说道：“这些确是人类的先祖。凭自身业行得至天界；然而居于诸天之中，仍为饥渴所逼恼。”

Verse 52

यदा यच्छंति नो वंश्याः कव्यं चैव प्रमादतः । तदा गच्छंति नो तृप्तिं यानैर्यांति यथा सुराः

“每当我们的后裔向我们奉献卡维亚（kavya）——纵因疏忽而时有时无——那时我们便得满足，并乘天界车乘往来，如同诸神。”

Verse 53

तदैतैः प्रार्थनाऽस्माकं कृता शाश्वततृप्तये । न च शक्ता वयं दातुं तेन त्वां समुपस्थिताः

因此，他们向我们祈求永恒的满足；但我们无力赐予，所以前来投奔于你。

Verse 54

यथा स्युर्देवता व्यग्रास्तदाऽस्माकमपि प्रभो कव्यं विना भवेदेषा दशा कष्टा सुरेश्वर

正如诸天忧惶不安，我们亦然，主啊。若无kavya（祭供之食），此苦痛之境便临于我们，噫，天众之主。

Verse 55

तस्मात्कुरु प्रसादं नः समेमेतैः सुरेश्वर । यथा स्याच्छाश्वती तृप्तिः स्वस्थानस्थायिनामपि

因此，天众之主啊，愿你与他们一同垂恩于我们，使永恒的满足得以成就，纵使安住各自界域者亦然。

Verse 56

एतेऽस्माकं प्रदास्यंति कव्यं यन्निजवंशजैः । प्रदत्तं तेन संप्राप्ता वयं देव त्वदन्तिकम्

他们将把由自家后裔所奉献的kavya赐与我们；因那供施，神啊，我们得以来到你近前。

Verse 57

देवानां चैव यत्कव्यं तन्नास्माकं प्रतृ प्तये । यतः क्रियाविहीनं तन्न तेषां विद्यते क्रिया

而本为诸天所受的kavya，并不能令我们满足；因为就我们而言，它缺少应有的仪轨，那种祭行并不属于他们与我们之间。

Verse 58

पितॄनुद्दिश्य यत्कव्यं ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयते । स्नातैर्धौतांबरैर्मर्त्यैस्तद्भवेत्तृप्तिदं महत्

凡人沐浴净身、衣着洁净，怀念祖灵（Pitṛ）而将祭食（kavya，施罗陀供品）施与婆罗门者，此供养即成大施，能令诸祖灵大得满足。

Verse 59

पितॄणां सर्वदेवेश इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । न स्नातस्याधिकारोऽस्ति देवानां च द्विजातिवत्

“为祖灵（Pitṛ）当行其事，噢诸神之主”——此乃吠陀圣教。未曾沐浴者无有行仪之资格；于诸神之祭亦复如是，噢二次生者（dvija）。

Verse 60

पीयूषमपि तैर्दत्तं तेन नः स्यान्न तृप्तये

纵使那些（不如法、不具资格者）奉上甘露（pīyūṣa）本身，也终不能使我们——诸祖灵（Pitṛ）——得以满足。

Verse 61

तस्मान्मानुषदत्तैर्नो यथा कव्ये प्रजायते । स्वर्गस्थानां परा तृप्तिः सममेतैस्तथा कुरु

因此，当安排使得：凭借人间所献之供养，我们在施罗陀祭食（kavya）中应得之分得以成就；并且也以同样这些仪轨，使居于天界者获得至上的满足。

Verse 62

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । तानुवाच ततः सर्वान्पितॄन्पार्थिवसत्तम

婆尔特利耶祭（Bhartṛyajña）说道：闻此言后，梵天——诸世界之祖父——久加思惟，继而对那一切祖灵（Pitṛ）说道：噢诸王之最胜者。

Verse 63

ब्रह्मोवाच । अस्मिंस्त्रेतायुगे संज्ञा हव्यकव्यसमुद्भवा । संप्रयाता युगे युग्मे कलौ न प्रभविष्यति

梵天说道：在此特雷塔纪中，与献给诸天的“哈维亚”(havya)与奉给祖灵的“卡维亚”(kavya)相应的既定法度已然兴起；然而当成对的诸纪次第流转，至迦梨纪时，它将不再昌盛。

Verse 64

यथायथा युगानां च ह्रास एष भविष्यति । तथातथा जना दुष्टा भविष्यंत्यन्यभक्तिकाः

随着诸纪渐次衰微，世人也将愈加败坏，转而信奉异端不善之道，系念于错乱的归依与忠从。

Verse 65

न दास्यंति यथोक्तानि ते कव्यानि कथंचन । ततः कष्टतराऽवस्था पितॄणां संभविष्यति

他们无论如何都不会依教奉行地献上卡维亚(kavya)供养；因此，祖灵皮特里(Pitṛs)将遭遇更为艰难的境况。

Verse 66

तस्मादहं करिष्यामि सुखोपायं शरीरिणाम् । येन सन्तर्पिता यूयं परां तृप्तिमवाप्स्यथ

因此，我将为具身众生设立一种简易之法；凭此，你们诸祖灵(Pitṛs)得以如法受饱足，终将获得至上的安满足。

Verse 67

पितुः पितामहस्यैव तत्पितुश्च ततः परम् । समुद्देशेन दत्तेन ब्राह्मणेभ्यः प्रभक्तितः

为父亲、祖父以及祖父之父乃至更上者——若以至诚敬信向婆罗门布施，并在回向时明白点名所奉献的祖先，则此供施便能达于他们。

Verse 68

सर्वेषां स्यात्परा तृप्तिर्यावन्मां पितरोऽधुना । तथा मातामहानां च पक्षे नास्त्यत्र संशयः

因此，一切祖灵（Pitṛ）都将获得至上的满足，直至我自身父系祖先的世系，乃至于今；母系外祖一支亦复如是——对此毫无疑惑。

Verse 69

त्रिभिः सन्तर्पितास्तेऽपि तर्पिताः स्युर्ममावधि । युष्माकं तृप्तये यश्च सुखोपायो भविष्यति

当每一支系中的那三位得以满足时，其余诸祖灵直至我所及之限亦皆满足。并且，为使你们得以满足的简易法门，将如是宣说。

Verse 70

तं शृणुध्वं महाभागा गदतो मम सांप्रतम् । पितॄनन्नेन येनैव समुद्दिश्य द्विजोत्तमान्

诸位有福者，当听我此刻所言：正以此食物供献——奉献于祖灵（Pitṛ），并礼请最上之二次生者（婆罗门）——来成就此仪轨。

Verse 71

तर्पयिष्यंति तेनैव पिण्डान्दास्यंति भक्तितः । तन्नाम्ना तेन वस्तृप्तिः शाश्वती संभविष्यति

亦以此法，他们将使祖灵（Pitṛ）得以满足，并以虔敬奉献食团（piṇḍa）。凭此名号与此仪式，你们的满足将成为恒常。

Verse 72

तस्माद्गच्छत सन्तुष्टाः स्वानि स्थानानि पूर्वजाः

是故，诸位先祖，当怀满足而去，归于各自的居处。

Verse 73

ततस्ते सहितास्तैस्तु स्वानि स्थानानि भेजिरे । विमानैः सूर्यसंकाशैर्गत्वा पार्थिवसत्तम

于是他们与众相随，回归各自的住处；乘坐光辉如日的天车而去，噢，诸王之最胜者。

Verse 74

अथ संगच्छता राजन्कालेन महता ततः । तच्चापि न ददुः श्राद्धं मर्त्यास्त्रिपुरुषं च यत्

然而时日久远之后，噢，大王，世人竟连那份施予三代祖灵的施罗达（śrāddha）也不再奉献。

Verse 75

नित्यं पितॄन्समुद्दिश्य बहवोऽत्र नराधिप । कव्यभागान्पुनस्तेषां तथा पूर्वं यथा नृप

此处许多人，噢，人中之主，常常指向祖灵皮特利（Pitṛ）而奉献；然而他们的祖先应得之分（kavya-bhāga）却不再如昔日那般受纳，噢，大王。

Verse 76

क्षुत्पिपासोद्भवापीडा महती समजायत । तेषां च दैविकानां च पितॄणां नृपसत्तम

由饥与渴所生的巨大苦迫，也降临在那些神圣的祖灵皮特利身上，噢，诸王之最胜者。

Verse 77

समेत्याथ पुनः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः । प्रोचुश्च प्रणिपत्योच्चैः सुदीनाः प्रपितामहम्

随后他们众皆再度聚集，归依梵天（Brahmā）为庇护；在深重苦境中俯伏顶礼，高声呼告普拉毗塔摩诃（Prāpitāmaha），那位大曾祖。

Verse 78

भगवन्न प्रयच्छंति नित्यं नो वंशसंभवाः । श्राद्धानि दौःस्थ्यमापन्नास्तेन सीदामहे विभो

噢主宰！我族后裔不常为我们举行圣祭“施罗陀”(śrāddha)。因此我们陷入困厄而日渐衰弱，噢大能者。

Verse 79

यथा पूर्वं तथा देव तदुपायं प्रचिन्तय । कंचिद्येन दरिद्रा वै प्रीणयंति च ते पितॄन्

因此，噢天神，请思量一法，使之如昔——一种方法，使贫者亦能令其祖灵（Pitṛ）欢喜满足。

Verse 80

भर्तृयज्ञ उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा तानाह प्रपितामहः । कृपाविष्टो महाराज सर्वान्पितृगणांस्तथा

婆尔特利耶祭（Bhartṛyajña）说道：听闻他们的话后，那位普罗毗塔摩诃（Prāpitāmaha，大祖先）心生慈悲，便对诸位祖灵（Pitṛ）众说道，噢大王。

Verse 81

सत्यमेतन्महाभागा दौःस्थ्यं यांति दिनेदिने । जना यथायथा याति युगं श्रेष्ठं च पृष्ठतः

此言真实，噢有福者：众生日日陷入困厄。随着人们依其行止而前行，那更高贵的时代便退却在他们身后。

Verse 82

तथापि च करिष्यामि युष्मदर्थमसंशयम् । उपायं लघु सन्तृप्तिर्येन वोऽत्र भवि ष्यति

即便如此，我也必定为你们而行。我将设一方便之法，使你们在此处便能轻易获得满足。

Verse 83

अमानाम रवे रश्मिसहस्रप्रमुखः स्थितः । तस्मिन्वसति येनेन्दुरमावास्या ततः स्मृता

在名为“阿摩”(Amā)之日，太阳以千道最胜光芒显现而住；又因月神被说此时寓居于日中，故此日被忆念为“阿摩婆娑耶”(Amāvāsyā，无月日)。

Verse 84

तस्मिन्नहनि ये श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य चात्मनः । करिष्यंति नरा भक्त्या ते भविष्यंति सुस्थिताः

在那一日，若有人以虔敬之心行施“施罗陀”(śrāddha)祭，回向于诸祖灵(Pitṛ)，并为自身灵性福祉而作，则必安住于吉祥安稳之中。

Verse 85

धनधान्यसमोपेता सर्वशत्रुविवर्जिताः । अपमृत्युपरित्यक्ता मम वाक्याद संशयम्

他们将具足财宝与五谷，远离一切怨敌，并免于非时横死——此乃我之言所保证，毫无疑虑。

Verse 86

भर्तृयज्ञ उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बभूवुर्हृष्टमानसाः । पितरः कव्यमासाद्य प्रहष्टेनांतरात्मना

婆尔特利耶阇那(Bhartṛyajña)说道：听闻他的话语，诸祖灵(Pitṛ)心中欢喜；得受其应得之供献“迦毗耶”(kavya)后，内心欣然庆悦。

Verse 87

ययुः स्वानि निकेतानि प्रेषिताः पद्मयोनिना । अमावास्यादिनं प्राप्य श्राद्धं दत्तं स्ववंशजैः

奉“莲华所生者”(梵天Brahmā)之命，他们回到各自的住处；及至阿摩婆娑耶(Amāvāsyā)之日到来，他们本族后裔便献上施罗陀(śrāddha)祭。

Verse 88

संतृप्ता मासमात्रं च तस्थुः संतुष्टमानसाः । गच्छता त्वथकालेन दौःस्थ्यं प्राप्य नरा भुवि । दर्शेऽस्मिन्नपि नो श्राद्धं प्रायः कुर्वंति केचन

他们得以饱足，心意满足，便如此安住约一月。然而时日推移，世间之人又陷于困厄；即便在此达尔沙（新月日），也有人往往不行施罗达（祭祖供养）之礼。

Verse 89

ततः पितृगणाः सर्वें ये दिव्या ये च मानुषाः । क्षुत्पिपासाकुला भूयो ब्रह्माणं शरणं गताः

于是，一切祖灵众（Pitṛ），无论天界者或人界者，再次为饥渴所逼，前往梵天（Brahmā）处求归依。

Verse 91

भगवन्निंदुक्षये श्राद्धं प्रोक्तं मासं त्वया विभो । अस्माकं प्रीणनार्थाय यत्करिष्यंति मानवाः

噢主宰，噢大能者！当月轮渐亏之时，你曾宣说：整整一月皆适宜行施罗达（śrāddha）。此为令我等祖灵得欢喜，使世人修行能悦祖灵之仪轨。

Verse 92

दौःस्थात्तदपि नो कुर्युः प्रायशस्तु पितामह । तेनास्माकं परा पीडा क्षुत्पिपासासमुद्भवा

然而因贫困之故，他们往往连那也不做，噢祖父（Pitāmaha）。因此我等承受极大痛苦，皆由饥与渴而生。

Verse 93

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा पूर्वं सुरेश्वर । तथापि दुःस्थताभाजस्तर्पयिष्यंति नोऽधुना

因此，愿你如昔垂恩于我等，噢诸天之主，使即便负担贫困者，如今亦能以供献与塔尔帕那（tarpana）令我等满足。

Verse 94

भर्तृयज्ञ उवाच । अथ ब्रह्मापि संचिन्त्य तानुवाच कृपान्वितः । युष्मदर्थं मयोपायश्चिंतितः पितरो लघुः

婆尔特利耶阇那说道：随后，梵天亦沉思片刻，怀着慈悲对他们说：“噢，诸位祖灵（Pitṛ），为你们的缘故，我已想出一条简易之法。”

Verse 95

येन तृप्तिं परां यूयं गमिष्यथ पित्रीश्वराः । अमावास्योद्भवं श्राद्धमलब्ध्वापि च वत्सरम्

“凭此，噢诸位祖灵之主（Pitṛ），你们将得至上满足——即便整整一年都未得与无月日（amāvāsyā，新月日）相应的施祖供（śrāddha）。”

Verse 96

यथा मम प्रसादेन तच्छृणुध्वं समाहिताः । आषाढ्याः पंचमे पक्षे कन्यासंस्थे दिवाकरे

“为使此事凭我的恩佑而成——你们当专心聆听。在阿沙陀月（Āṣāḍha），于第五半月期，当太阳驻于迦尼耶（Kanyā，室女宫）之时……”

Verse 97

मृताहनि पुनर्यो वै श्राद्धं दास्यति मानवः । तस्य संवत्सरंयावतृप्ताः स्युः पितरो ध्रुवम्

“凡人若在亡者忌辰之日再行施祖供（śrāddha），其祖灵（Pitṛ）必定满足，长达一年之久。”

Verse 98

एवं ज्ञात्वा करिष्यंति प्रेतपक्षे नरा भुवि । श्राद्धं यूयं न संदेहो भविष्यथ सुतर्पिताः

“知此之后，世间之人将在亡灵半月（Pretapakṣa）中举行施祖供（śrāddha）。毫无疑问，那时你们必将得到充分满足。”

Verse 99

यावत्संवत्सरं तेन एकेनापि तु सत्तमाः । तस्मिन्नपि च यः श्राद्धं युष्माकं न प्रदास्यति

“诸位至善者啊！即便仅凭那一次仪轨，也可延及整整一年……然而即便如此，凡不为你们奉献施罗达（śrāddha）者……”

Verse 100

शाकेनाऽपि दरिद्रोऽसावंत्यजत्वमुपेष्यति । आसनं शयनं भोज्यं स्पर्शं संभाषणं तथा

“纵然贫穷，即使仅以蔬菜也本可完成；此人将堕为被弃之人（贱民、outcaste）。(众人将拒绝他) 座位、床榻、食物、触碰，乃至交谈。”

Verse 102

न सुखं धनधान्यं च तेषां भावि कथंचन । तस्माद्गच्छत चाव्यग्राः स्वस्थानं पितरो द्रुतम्

“对他们而言，决无安乐，也绝无财物与谷粮。故此，诸位祖灵（Pitṛ）啊，请无忧无惧，速速回归你们自己的居处。”

Verse 103

कलिकालेऽपि संप्राप्ते दारुणे निर्धेने जने । वर्षांते श्राद्धमेकं हि प्रकरिष्यंति मानवाः

“即便可怖的迦梨时代已至，世人贫乏困顿，人们仍将在岁末至少举行一次施罗达（śrāddha）。”

Verse 104

येनाखिलं भवेद्वर्षं युष्माकं प्रीतिरुत्तमा

“由此，在整整一年之中，愿你们生起至上的欢悦与满足。”

Verse 105

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा पितरो हृष्टा जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । वर्षांतेऽपि समासाद्य श्राद्धं न स्युर्बुभुक्षिताः

婆尔特利耶阇那说道：听闻此言，诸位祖灵（Pitṛ）欢喜，各自回到自己的居处。待到岁末来临，他们将不再饥乏，因为将举行施祖祭（śrāddha）。

Verse 106

अथ येऽत्र दुरात्मानो निःशंकाः कृपणात्मकाः । कलिना मोहिताः श्राद्धं वत्सरांतेऽपि नो ददुः

然而此处那些恶人——无惭无愧、吝啬成性——被迦梨（Kali）迷惑，纵至岁末也不施行施祖祭（śrāddha）。

Verse 107

तेषां तु पितरो भूयो दिव्यैःपितृभिरन्विताः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुः प्रोचुस्ते दीनमानसाः

而那些人的祖灵（Pitṛ），又与诸天祖灵同往，投奔梵天（Brahmā）求庇护；他们心怀凄楚，开口陈述。

Verse 108

भगवन्वत्सरांतेऽपि कन्यासंस्थे दिवाकरे । नास्माकं वंशजाः श्राद्धं प्रयच्छंति दुरात्मकाः

“世尊啊，即便在岁末，当太阳驻于迦尼亚（Kanyā，室女宫）之时，我们的后裔——心念邪恶——也不向我们奉献施祖祭（śrāddha）。”

Verse 109

तेन संपीडिता देव क्षुत्पिपासा समाकुलाः । वयं शरणमापन्नास्तत्प्रतीकारमाचर

因此，噢天神，我们因饥与渴而受逼迫、心神不宁；我们已投靠于你。愿你为此施行救济之法。

Verse 110

यथा पूर्वं महाभाग वदोपायं लघूत्तमम् । एकाहिकेन श्राद्धेन येनास्माकं हि शाश्वती । प्रीतिः संजायते देव त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

如同先前一般，噢大福者，请告知我们最善且最简易之法——凭借一日的施罗陀（śrāddha）祭仪，使我们恒常的满足得以生起；噢神明，噢诸天之主，皆由你的恩赐。

Verse 111

वंशक्षयेऽपि संजाते ह्यस्माकं पतनं भवेत्

纵使族系断绝，我们的败落亦将发生。

Verse 112

भर्तृयज्ञ उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

婆尔特利耶祭（Bhartṛyajña）说道：听闻他们的话语后，祖父神（梵天 Brahmā）沉思良久；继而以无上悲悯充满，恭敬地对他们开示。

Verse 113

ब्रह्मोवाच । अन्यो युष्मत्प्रतुष्ट्यर्थमुपायश्चिंतितो मया । स लघुर्येन वोऽत्यंतं तृप्तिर्भवति शाश्वती

梵天说道：为使你们获得圆满的满足，我又思得一法——此法简易——由此你们的满足将臻于究竟，恒常不灭。

Verse 114

गयाशिरः समासाद्य श्राद्धं दास्यंति येऽत्र वः । अप्येकं तत्प्रभावेन दिव्यां गतिमवाप्स्यथ

抵达伽耶希罗（Gayāśiras）后，凡在此为你们举行施罗陀（śrāddha）者——哪怕仅一次——凭其威力，你们亦将获得天界般的神圣归趣。

Verse 115

अपि पापात्मनः पुंसो ब्रह्मघ्नस्यापि देहिनः । अपि रौरवसंस्थस्य कुम्भीपाकगतस्य च

即便是罪人——即便是有身者、曾杀婆罗门者——即便住于罗罗婆（Raurava）地狱，或堕入金毗波迦（Kumbhīpāka）地狱者——亦复如是。

Verse 116

प्रेतभावगतस्यापि यस्य श्राद्धं प्रदास्यति । गयाशिरसि वंशस्थस्तस्य मुक्तिर्भविष्यति

即使堕为饿鬼（preta）之境，若其族裔后代在伽耶之顶（Gayāśiras）为他奉献施罗陀（śrāddha），解脱便将归于他。

Verse 117

एतन्मम वचः श्रुत्वा सांप्रतं भुवि मानवाः । निःस्वा अपि करिष्यंति श्रादमेकं हि तत्र च । गयाशिरसि सुव्यक्तं युष्माकं मुक्तिदायकम्

听闻我此言后，如今世间之人——即便贫乏者——也将至少在彼处行一次施罗陀（śrāddha）。因为在伽耶之顶（Gayāśiras），它分明显现为赐予你们解脱者。

Verse 118

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा पितरस्तस्य वचनं परमेष्ठिनः । अनुज्ञातास्ततस्तेन स्वानि स्थानानि भेजिरे

婆尔特利耶阇那（Bhartṛyajña）说道：诸父祖灵（Pitṛs）听闻至上主宰帕拉梅什提因（梵天）之言，蒙其允准，遂各归本处。

Verse 119

ततःप्रभृति श्राद्धानि प्रवृत्तानि धरातले । पिंडदानसमे तानि यावदापुरुषत्रयम्

自此以后，施罗陀（śrāddha）之仪在世间流行。其被视为与供奉团食（piṇḍa）等同，其功德与所及之责，延至三代。

Verse 120

पूर्वं ब्रह्मादितः कृत्वा ये केचित्पुरुषा गताः । परलोकं समुद्दिश्य तान्नराञ्छक्तितो नृप

大王啊，当将此仪式回向于来世之时，人们应随其能力，为一切先逝之众而行之——自梵天（Brahmā）起，乃至其后诸位。

Verse 121

तत्संख्यानां द्विजेंद्राणां दत्तवंतोऽपि वांछितम् । अदैवत्यमिदं श्राद्धं दरिद्राणां सुखावहम्

即使向同等数目的最上婆罗门布施供养，也能获得所愿。此施祖仪（śrāddha）“不依他神”，并为贫困者带来安泰福祉。

Verse 122

पितॄणां देवतानां च मनुष्याणां सुतृप्ति दम् । तस्माच्छ्राद्धं प्रकर्तव्यं पुरुषेण विजानता

施祖仪（śrāddha）能令祖灵（Pitṛ）、诸天以及人类皆得圆满满足。因此，明智之人必当行施祖仪。

Verse 123

पितॄणां वांछता तृप्तिं कालेष्वेतेषु यत्नतः । गयायां च विशेषेण लोकद्वयमभीप्सता

欲求祖灵（Pitṛ）欢悦者，应在这些适当时日勤勉行礼；若希求两世安乐（此世与来世），尤当于伽耶（Gayā）特别奉行。

Verse 124

न ददाति नरः श्राद्धं पितॄणां चन्द्रसंक्षये । क्षुत्पिपासापरीतांगाः पितरस्तस्य दुःखिताः

若有人在月亏之时（新月期）不向祖灵（Pitṛ）奉献施祖仪（śrāddha），则其先祖将忧苦不堪，形体为饥渴所逼。

Verse 125

प्रेतपक्षं प्रतीक्षंते गुरुवांछासमन्विताः । कर्षुका जलदं यद्वद्दिवानक्तमतंद्रिताः

他们怀着炽切的渴望，等待亡灵半月——祖灵期（Pitṛ-pakṣa）；正如农夫昼夜警醒，等待降雨的云团。

Verse 126

प्रेतपक्षे व्यतिक्रांते यावत्कन्यां गतो रविः । तावच्छ्राद्धं च वांछंति दत्तं स्वैः पितरः सुतैः

即使祖灵期（Pitṛ-pakṣa）已过，直到太阳进入处女宫（Kanyā），诸位祖灵仍渴望由自家儿子奉献的施食祭（Śrāddha）。

Verse 127

ततस्तुलागतेप्येके सूर्ये वांछंति पार्थिव । श्राद्धं स्ववंशजै र्दत्तं क्षुत्पिपासासमाकुलाः

即便太阳已入天秤宫（Tulā），大王啊，仍有一些祖灵渴求由后裔奉献的施食祭（Śrāddha），因饥渴而受煎熬。

Verse 128

तस्मिन्नपि व्यतिक्रांते काले चांलिं गते रवौ । निराशाः पितरो दीनास्ततो यांति निजालयम्

当那段时日也已过去，太阳继续前行时，诸祖灵心怀无望、黯然神伤，便返回各自的居处。

Verse 129

मासद्वयं प्रतीक्षंते गृहद्वारं समाश्रिताः । वायुभूताः पिपासार्ताः क्षुत्क्षामाः पितरो नृणाम्

人间的祖灵在家门前徘徊等待两个月，身形细微如风，受渴所苦，因饥而衰弱。

Verse 130

यावत्कन्यागतः सूर्यस्तुलास्थश्च महीपते । तथा दर्शदिने तद्वद्ब्रह्मणो वचनान्नृप

只要太阳进入处女宫（Kanyā）并停驻于天秤宫（Tulā），大地之主啊——在达尔沙日（新月日）亦复如是——此即如梵天（Brahmā）之宣言，国王啊。

Verse 131

तस्माच्छ्राद्धं सदा कार्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता । तिलोदकं विशेषेण यथा ब्रह्मवचो नृप

因此，欲令诸祖灵（Pitṛ）得满足者，应常行施罗达（Śrāddha）——尤当奉献芝麻水（tilodaka）——因为这是梵天（Brahmā）之言，国王啊。

Verse 132

वित्ताभावेऽपि दर्शायां श्राद्धं देयं विपश्चिता । तदभावे च कन्यायां संस्थिते दिवसाधिपे

纵然资财匮乏，智者亦当于达尔沙（新月）之日奉行施罗达（Śrāddha）。若仍不能，则当太阳——昼日之主——位于处女宫（Kanyā）之时行之。

Verse 133

तदभावे गयायां च सकृच्छ्राद्धं हि निर्वपेत् । येन नित्यं प्रदत्तस्य श्राद्धस्य फलमश्नुते

若连此亦不可行，则当往伽耶（Gayā）仅行一次施罗达（Śrāddha）；由此便能享受其果报，如同日日奉献一般。

Verse 134

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । येनैतत्क्रियते श्राद्धं जनैः पितृ परायणैः

人中之主啊，我已将你所问的一切尽皆开示；依此法门，诸多以祖灵（Pitṛ）为归依者，便能奉行施罗达（Śrāddha）。

Verse 135

अमावास्यां विशेषेण प्रेतपक्षे च पार्थिव

尤其在阿摩婆娑耶（新月日）之时，亦在亡灵半月（Pretapakṣa）期间，噢，大王。

Verse 136

यश्चैतां शृणुयात्पुण्यां श्राद्धोत्पत्तिं पठेच्च वा । स सर्वदोषनिर्मुक्तः श्राद्धदानफलं लभेत्

凡聆听此关于施罗陀（Śrāddha）起源的圣善叙述，或诵读者，皆能离一切过失，得供奉施罗陀之功德果报。

Verse 137

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु श्राद्धोत्पत्तिमिमां नरः । अक्षयं तद्भवेच्छ्राद्धं सर्वच्छिद्रविवर्जितम्

然而，若有人在行施罗陀之时诵读此施罗陀起源之记，其施罗陀便成不坏之功德，圆满无缺，远离一切疏失。

Verse 138

असद्द्रव्येण वा चीर्णमनर्हैर्ब्राह्मणैरपि । अभुक्तं कामहीनं वा मन्त्रहीनमथापि वा

即便以不净不当之物而行，或甚至由不堪受供的婆罗门主持；即便供食无人受用，或缺少应有之意乐，乃至缺少真言——

Verse 139

सर्वं संपूर्णतां याति कीर्तनात्पार्थिवोत्तम । अस्याः श्राद्धसमुत्पत्तेः कीर्तनाच्छ्रवणादपि

噢，诸王之最胜者，一切皆因称诵而得圆满；诚然，只要称诵，乃至仅仅聆听此施罗陀起源之叙述，亦复如是。

Verse 216

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटके श्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धोत्पत्तिवर्णनंनाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

至此，《斯甘达大往世书》（Skanda Mahāpurāṇa）《八万一千颂集》（Ekāśītisāhasrī Saṃhitā）中第六《那伽罗分部》（Nāgara Khaṇḍa）之《哈塔克伊湿伐罗圣域功德》（Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya）内，《施罗达仪轨》（Śrāddha-kalpa）所载名为《施罗达（Śrāddha）起源之叙述》的第二百一十六章圆满结束。