Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

苏多说道：“此外，那里还有另一位由毗湿瓦密特拉所安立的神祇——伽那那他（Gaṇanātha）。噢最胜的婆罗门啊，他赐予世人一切成就。”

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

凡于摩伽月明半月之第四日（Caturthī）礼拜彼尊者者，得一年之久远离一切障碍。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

诸仙人说道：“如今，噢苏多，请为我们讲述伽那那他（Gaṇanātha）的起源：他如何出生？又宣说了他怎样的伟大功德（māhātmya）？”

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

苏多说道：此尊由高丽女神亲自从自身肢体的垢秽中化生。为作神圣嬉戏，他具有人形诸肢，而以象面庄严，光辉殊胜。

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

他具足四臂，又以鼠为乘；手执斧钺，并以食用摩陀迦（modaka）而心生欢喜。

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

他于世间赐予一切成就（悉地，siddhi），尤为护念诸信众。往昔，在主尊的事业中，于与塔罗迦（Tāraka）相关的战斗里——

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

他发动了一场骇人至极的大战，前所未有。诸多达那婆尽皆被诛，数量不可胜数。

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

随后，欢喜的释迦（因陀罗）在战场上对他说道——他遍体刀伤创痕，浑身为血所浸。

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

“为我等之故，噢高贵的象面者，你奋战此役。诸达那婆尽皆被诛，数不可计。”

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

“因此，你将为诸天所当礼敬；更何况人间众生，常为障碍所困。”

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

“凡于一切事业之始礼敬供奉于你者——毫无疑问——其所作必得成就。此乃我之言。”

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

说罢，千眼者因陀罗当即遣他离去，并在圣母高丽与圣主商羯罗身旁，以至深敬礼加以礼敬。

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

此事在往昔曾被智者罗希塔湿婆请问大圣牟尼摩尔甘德耶，为的是消弭一切婆罗门将遭的毁灭。

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

正为此事，诸位有福者，我将如实宣说。故请诸位悉皆摄心专注，聆听这全部的古昔传说。

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

罗希塔湿婆说道：噢世尊，此处诸凡人皆为障碍所缠；凡一切吉祥善业，阻难皆起，纵使清净之人亦不能免。

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

尤其在由法而生的事业中，一旦着手进行，那些障碍便随即生起，由此使所欲成办之事不得圆满。

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

因此，为了摧毁一切障碍，请指示我某种修持——或为圣誓之行（vrata），或为戒律之守（niyama），或为苦行（tapas），或即为布施（dāna）。

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

只要在此地行持一次，此人——只要尚在人世——自出生直至死亡的终极之际，都不会遭遇障碍。

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

马尔坎德耶说道：在此我将为你宣说一项能摧毁一切障碍的圣誓之行，具足诸德，灭尽诸罪；往昔由毗湿瓦密多——其心已调伏而清净者——所修持。

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

他以“毗湿瓦密多”之名闻世，为伽陀之勇猛之子；而与婆悉吒之间，亦对那位大魂者生起了怨隙。

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

虽为大苦行者，然而在婆罗门之身分一事上，婆悉吒终不承认他为“汝是婆罗门”；由此便生起了怨隙。

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

罗希塔阿湿婆说道：为何圣贤婆悉吒竟未以任何方式宣称他为婆罗门？因为他被尊为至上的婆罗门，连梵天与诸天神也亲自如此宣告。

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

马尔坎德耶说道：往昔，毗湿瓦密多是安住于刹帝利身份的国王；他在狩猎中徘徊，进入婆悉吒的隐修林。饥渴所迫之时，婆悉吒便依礼以款待恭敬之法迎奉他。

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

他有一头名为难陀尼的母牛，恒为如意施予的甘露牛（卡玛德努）。凡婆悉吒所愿，她即刻化生而出。

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

凭她的威力，国王连同随从、军旅与坐骑，皆得圆满饱足；随后以种种甘美上馔而尽享满足。

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

知晓“此乃国王”之后，他便以阿尔吉亚等供献与饮食礼敬之。国王亦见那非凡威力，且知一切皆由母牛而生，便开始求取此牛，并以象马为价相赠。

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

当时那位婆罗门既不以和解之辞相让，也不以赠礼相与。于是国王转而用强制之法，着手施以惩罚。

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

随后国王怒火中烧，将那头母牛驱逐而去。

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

当她被牵走时，她对婆悉吒说道：“噢，尊主啊，你做了什么？你把我赠与这位国王了吗？所以他才如此费力地要带走我。”

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

婆悉吒说道：“吉祥者啊，我并未将你交给这位国王。若他以强力带走你，你便行当行之事。”

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

听罢此言，至善之牛难陀尼怒火充盈，遂显现出强大神变，直指王者之军。

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

随后，从她口中升起一阵烟旋；继而显现出凶猛可怖的烈焰；再之后，成千上万的战士涌现而出。

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

他们凶猛无比，手持种种兵器，宛如阎摩之使者；随之显现出普林达、巴尔巴拉、阿毗罗、基拉塔、夜婆那与释迦诸族。

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

他们对她说道：“吉祥的女神啊，请告诉我们——我们因何缘故而被造出？”

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

难陀尼说道：“这些罪恶的王仆正以强力拖拽我而去——依我之命，将他们击杀。我别无所求。”

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

随后，他们在战阵中粉碎了毗湿瓦密多罗的军队；大王啊，这场交锋激战连绵，持续了十个夜晚。

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

毗湿瓦密多亦见那无上之婆罗门威力，便于彼处以清澈而洪亮之声立下誓愿。

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

“如今我必将成为婆罗门——毫无疑虑——使我亦能生起如此奇妙的灵性威德。”

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

“因此我将修行苦行（tapas），连诸天也难以成就。”他先立自己的儿子代其位，随后便开始了伟大的苦行。

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

为求婆罗门之德（brāhmaṇya），他修行了极其猛烈、宏大而艰难的苦行；然而凭此仍未得婆罗门之德，遂陷入极度的沮丧。

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

随后他抵达凯拉萨山，恭敬如法地礼拜大自在天摩醯首罗——诸神之神，且与雪山女神高丽同在的摩醯首罗。

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

“大主啊！我将为成就婆罗门之清净而修行苦行。我已来到你至上的圣山——凯拉萨，求得庇护。”

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

“因此，愿诸神之神赐我免于障碍的护佑，使我所修的这一切伟大苦行不致毁坏。”

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

世尊说道：“大王中之最胜者，为使此事得以清净，当奉行源自毗那夜迦（象头神伽内沙）之真理而起的礼拜供养。”

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

“由此你将得成就（悉地）——那真正从正当的婆罗门清净法度中生起的圆满成功。”

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

毗湿瓦密多说道：“请告知我此法，诸神中最胜者；我必如是奉行。首先我将礼拜供养伽内沙，使一切障碍悉皆平息。”

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

世尊说道：“在久远以前，女神高丽以自身肢体摩拭所得之膏泥塑造了他。随后，由那清净之质，他得以成形——具人相，而有四臂。”

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

“于是她对我说道：‘愿此者得以有生。愿他成为我的儿子，并在世间受人礼敬供奉，噢主宰。’”

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

“随后，我也触及他，噢国王，以《创造颂》（Sṛṣṭi-sūkta）加持，又以《生命颂》（Jīva-sūkta）如法施行；于是他便具足了生命之息。”

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

“于是我欢喜地对那位女神——喜马拉雅之女说道：‘待到四提日（Caturthī）来临，此者已由我于今日如法出生。’”

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

“噢福德具足的女神，由《生命颂》（Jīva-sūkta）之威力，此者将为汝子。又，噢天众之王后，他将恒常统摄我之一切众伽那（gaṇa）；因此他将被称为‘伽那之主’（Gaṇa-nāyaka），众军之领袖。”

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

美丽者啊，凡在吉祥的四日斋（Caturthī）之日，于诵念《吉瓦颂》（Jīva-sūkta）之时，以真诚奉爱礼拜彼者……

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

对他而言，在一切所作之事中，诸般障碍皆尽灭无余，女神啊，正如黑暗在日出时消散。

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

敬礼于兰波达罗（大腹者）；敬礼于众伽那之主。恒常敬礼于执斧者；亦敬礼于赐予言语和谐与正当次第者。

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

敬礼于食用摩达迦（modaka）者；敬礼于具独牙者。

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

以这些真言如法礼拜之后，应再奉献吉祥的摩达迦为供食（naivedya）；其后当献阿尔伽（arghya），即恭敬的净水供养。

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

“我将奉行此仪轨——凡与商布（湿婆）相关而生起的诸事。噢大能之主，愿由你使其恒常无碍。”

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

“随后当以摩陀迦（modaka）等供品设食供养婆罗门。应量力布施，切莫以财物吝啬。”

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

“我先前已如此宣说，噢诸王之最——当将此仪轨奉献于群主迦那那他（伽内沙），并且确是在高丽（帕尔瓦蒂）面前而行。”

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

“于是那位女神欢喜无比，说道：‘从今日起，凡（礼敬）我之子伽那那亚迦——众伽那之统领者……’”

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

“凡依此法于月四日（Caturthī）如仪礼敬者——其一切障碍必将尽灭，毫无疑问。”

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

无论只是忆念祂，或以礼敬供养祂，凡发起自身诸事者——其所作必得成就；此无疑虑，并将安稳不动、恒常坚固。

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

毫无疑虑：自此之后，他的福泽与昌盛必将真实不移，安稳恒常。

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

世尊曰：因此，吉祥之人啊，当如法奉行神圣的“第四日”(Caturthī)；修作由毗那夜迦(Vināyaka)所兴起之供奉礼。由此，你将与所愿之果相应而得。

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

马尔坎德耶曰：毗湿瓦密多罗王闻其言后，便依仪如法，修作由伽那那他（甘尼沙）所兴之供奉礼。

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

随后他修行广大苦行，远离一切障碍；继而证得“婆罗门之位”(brāhmaṇya)的灵性尊严，此乃众人皆难得之成就。

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

因此，吉祥之人啊，当行与毗那夜迦（Vināyaka）相应之供奉，尤以月四日（Caturthī）到来之时为最胜。你必得大乐与心中所珍愿之圆满；对此毫无疑惑。

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

凡人若随所欲愿而观想，并虔敬供奉伽那那他（Gaṇanātha），便能尽得其所求——正如大自在天（Maheśvara）之圣言所宣。

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

无子者得子；贫乏者得大财。忆念伽那那耶迦（Gaṇanāyaka），便能于战阵中降伏诸敌。

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

被夫所弃、命途不顺且容貌受损之女子，因供奉伽那那他（Gaṇanātha）而得吉祥福运。

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

凡每日诵读此文，或摄心谛听者，于一切所作之事、于任何时刻，皆不生障碍。

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

如是，在《圣·斯坎达大往世书》——八万一千颂之集（saṃhitā）中——此为第214章，属第六《那伽罗分部》（Nāgarakhaṇḍa），在哈塔凯湿瓦罗圣域（Hāṭakeśvara-kṣetra）功德品（Māhātmya）内，结合毗湿瓦密多罗（Viśvāmitra）之事，宣说礼敬象头神伽那帕提（Gaṇapati）仪轨之大功德。